ЁЯзН JNVST EVS — UNIT 2 ЁЯеЧ рдоाрдирд╡ рд╢рд░ीрд░ рднाрдЧ 2 — рдкोрд╖рдХ рддрдд्рдд्рд╡ (Nutrients) рдХрдХ्рд╖ा 5 рд╕्рддрд░ | рд╕рд░рд▓, рд╡िрд╕्рддृрдд рдПрд╡ं JNVST рдкрд░ीрдХ्рд╖ा-рдЙрдкрдпोрдЧी рдиोрдЯ्рд╕

 

рд╣рдо рдЬो рднोрдЬрди рдЦाрддे рд╣ैं, рдЙрд╕рдоें рдХрдИ рдРрд╕े рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдкрджाрд░्рде рдкाрдП рдЬाрддे рд╣ैं рдЬिрдирдХी рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдХो рдКрд░्рдЬा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे, рдмрдв़рдиे, рд╢рд░ीрд░ рдХी рдорд░рдо्рдордд рдХрд░рдиे рдФрд░ рд╕्рд╡рд╕्рде рд░рд╣рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै। рдЗрди рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдкрджाрд░्рдеों рдХो рдкोрд╖рдХ рддрдд्рдд्рд╡ рдХрд╣рддे рд╣ैं।


ЁЯзм рдкोрд╖рдХ рддрдд्рдд्рд╡ рдХ्рдпा рд╣ैं?

рднोрдЬрди рдоें рдкाрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рд╡े рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдкрджाрд░्рде рдЬो рд╢рд░ीрд░ рдХो рдКрд░्рдЬा, рд╡ृрдж्рдзि, рд╡िрдХाрд╕, рд╢рд░ीрд░ рдХी рдорд░рдо्рдордд рдФрд░ рд╕्рд╡рд╕्рде рд░рд╣рдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддे рд╣ैं, рдкोрд╖рдХ рддрдд्рдд्рд╡ рдХрд╣рд▓ाрддे рд╣ैं।

рдоुрдЦ्рдп рдкोрд╖рдХ рддрдд्рдд्рд╡

рд╣рдоाрд░े рднोрдЬрди рдоें рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдпे рдкोрд╖рдХ рддрдд्рдд्рд╡ рд╣ोрддे рд╣ैं:

  1. ЁЯНЪ рдХाрд░्рдмोрд╣ाрдЗрдб्рд░ेрдЯ

  2. ЁЯеЬ рд╡рд╕ा

  3. ЁЯз▒ рдк्рд░ोрдЯीрди

  4. ЁЯНК рд╡िрдЯाрдоिрди

  5. ЁЯзВ рдЦрдиिрдЬ рд▓рд╡рдг

  6. ЁЯТз рдЬрд▓

рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рднोрдЬрди рдоें рд░ेрд╢ा (Roughage/Fibre) рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै, рдЬो рдкाрдЪрди рддंрдд्рд░ рдХो рд╕्рд╡рд╕्рде рд░рдЦрдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддा рд╣ै।


⚡ рдкोрд╖рдХ рддрдд्рдд्рд╡ों рдХे рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░्рдп

рдкोрд╖рдХ рддрдд्рдд्рд╡

рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░्рдп

ЁЯНЪ рдХाрд░्рдмोрд╣ाрдЗрдб्рд░ेрдЯ

рдКрд░्рдЬा рджेрдиा

ЁЯеЬ рд╡рд╕ा

рдКрд░्рдЬा рджेрдиा рдФрд░ рдКрд░्рдЬा рдХा рднंрдбाрд░рдг

ЁЯз▒ рдк्рд░ोрдЯीрди

рд╢рд░ीрд░ рдХी рд╡ृрдж्рдзि рдФрд░ рдорд░рдо्рдордд

ЁЯНК рд╡िрдЯाрдоिрди

рд╢рд░ीрд░ рдХो рд╕्рд╡рд╕्рде рд░рдЦрдиे рдФрд░ рд╡िрднिрди्рди рдХाрд░्рдпों рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा

ЁЯзВ рдЦрдиिрдЬ рд▓рд╡рдг

рд╡ृрдж्рдзि, рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рд╢рд░ीрд░ рдХे рд╡िрднिрди्рди рдХाрд░्рдп

ЁЯТз рдЬрд▓

рд╢рд░ीрд░ рдХी рдЕрдиेрдХ рдХ्рд░िрдпाрдУं рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा

ЁЯМ╛ рд░ेрд╢ा

рдкाрдЪрди рдХो рдаीрдХ рд░рдЦрдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा


ЁЯНЪ 1. рдХाрд░्рдмोрд╣ाрдЗрдб्рд░ेрдЯ

рдХाрд░्рдмोрд╣ाрдЗрдб्рд░ेрдЯ рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдХे рд▓िрдП рдКрд░्рдЬा рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕्рд░ोрдд рд╣ैं।

рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдХो:

  • рдЪрд▓рдиे

  • рджौрдб़рдиे

  • рдЦेрд▓рдиे

  • рдкрдв़рдиे

  • рдХाрдо рдХрд░рдиे

рдХे рд▓िрдП рдКрд░्рдЬा рдЪाрд╣िрдП। рдХाрд░्рдмोрд╣ाрдЗрдб्рд░ेрдЯ рдпुрдХ्рдд рднोрдЬрди рдЗрд╕ рдКрд░्рдЬा рдХी рдкूрд░्рддि рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддा рд╣ै।

ЁЯМ╛ рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕्рд░ोрдд

  • рдЪाрд╡рд▓

  • рдЧेрд╣ूँ

  • рд░ोрдЯी

  • рдордХ्рдХा

  • рдЖрд▓ू

  • рд╢рдХрд░рдХंрдж

  • рдХेрд▓ा

  • рдЪीрдиी

⭐ JNVST рддрде्рдп

рдХाрд░्рдмोрд╣ाрдЗрдб्рд░ेрдЯ → рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдКрд░्рдЬा


ЁЯеЬ 2. рд╡рд╕ा

рд╡рд╕ा рднी рд╢рд░ीрд░ рдХो рдКрд░्рдЬा рджेрддी рд╣ै। рдпрд╣ рд╢рд░ीрд░ рдоें рдКрд░्рдЬा рдХे рднंрдбाрд░рдг рдоें рднी рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддी рд╣ै।

рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕्рд░ोрдд

  • рддेрд▓

  • рдШी

  • рдордХ्рдЦрди

  • рдоूँрдЧрдлрд▓ी

  • рддिрд▓

  • рдмाрджाрдо

  • рдХाрдЬू

  • рдЕрди्рдп рдоेрд╡े рдФрд░ рдмीрдЬ

рд╡рд╕ा рдХे рдХाрд░्рдп

  • рдКрд░्рдЬा рджेрдиा

  • рдКрд░्рдЬा рдХा рднंрдбाрд░рдг

  • рд╢рд░ीрд░ рдХो рдЧрд░्рдо рд░рдЦрдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा

⚠️ рдз्рдпाрди рд░рдЦें

рд╡рд╕ा рд╢рд░ीрд░ рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдмрд╣ुрдд рдЕрдзिрдХ рд╡рд╕ा рд╡ाрд▓ा рднोрдЬрди рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХे рд▓िрдП рдЙрдЪिрдд рдирд╣ीं рд╣ै।

⭐ JNVST рддрде्рдп

рд╡рд╕ा → рдКрд░्рдЬा + рдКрд░्рдЬा рдХा рднंрдбाрд░рдг


ЁЯз▒ 3. рдк्рд░ोрдЯीрди

рдк्рд░ोрдЯीрди рдХो рд╢рд░ीрд░ рдХा рдиिрд░्рдоाрдгрдХाрд░ी рдкोрд╖рдХ рддрдд्рдд्рд╡ рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдпрд╣:

  • рдмрдЪ्рдЪों рдХी рд╡ृрдж्рдзि рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддा рд╣ै।

  • рд╢рд░ीрд░ рдХे рдКрддрдХों рдХी рдорд░рдо्рдордд рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддा рд╣ै।

  • рд╢рд░ीрд░ рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднाрддा рд╣ै।

ЁЯМ▒ рдкौрдзों рд╕े рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓े рд╕्рд░ोрдд

  • рджाрд▓

  • рдЪрдиा

  • рд░ाрдЬрдоा

  • рдордЯрд░

  • рд╕ोрдпाрдмीрди

  • рдоूँрдЧрдлрд▓ी

ЁЯРД рдкрд╢ु рд╕्рд░ोрдд

  • рджूрдз

  • рджрд╣ी

  • рдкрдиीрд░

  • рдЕंрдбा

  • рдордЫрд▓ी

  • рдоांрд╕

⭐ JNVST рддрде्рдп

рдк्рд░ोрдЯीрди → рд╡ृрдж्рдзि + рд╡िрдХाрд╕ + рд╢рд░ीрд░ рдХी рдорд░рдо्рдордд


ЁЯНК 4. рд╡िрдЯाрдоिрди

рд╡िрдЯाрдоिрди рдРрд╕े рдкोрд╖рдХ рддрдд्рдд्рд╡ рд╣ैं рдЬिрдирдХी рд╢рд░ीрд░ рдХो рдХрдо рдоाрдд्рд░ा рдоें рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╡े рд╢рд░ीрд░ рдХे рд╕ाрдоाрди्рдп рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХे рд▓िрдП рдмрд╣ुрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ैं।

рд╡िрдЯाрдоिрди рд╣рдоें рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдлрд▓, рд╕рдм्рдЬिрдпों, рджूрдз, рдЕंрдбे рдФрд░ рдЕрди्рдп рдЦाрдж्рдп рдкрджाрд░्рдеों рд╕े рдоिрд▓рддे рд╣ैं।

рд╡िрдЯाрдоिрди рдХрдИ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рд╣ोрддे рд╣ैं।


ЁЯЯа рд╡िрдЯाрдоिрди A

рд╡िрдЯाрдоिрди A рдЖँрдЦों рдФрд░ рд╕ाрдоाрди्рдп рд╡ृрдж्рдзि рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।

рд╕्рд░ोрдд

  • рдЧाрдЬрд░

  • рд╢рдХрд░рдХंрдж

  • рд╣рд░ी рдкрдд्рддेрджाрд░ рд╕рдм्рдЬिрдпाँ

  • рджूрдз

  • рдЕंрдбे рдХी рдЬрд░्рджी рдЖрджि

⭐ рдпाрдж рд░рдЦें

рд╡िрдЯाрдоिрди A → рдЖँрдЦों рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг


ЁЯЯб рд╡िрдЯाрдоिрди B рд╕рдоूрд╣

рд╡िрдЯाрдоिрди B рд╕рдоूрд╣ рд╢рд░ीрд░ рдоें рдКрд░्рдЬा рдХे рдЙрдкрдпोрдЧ рдФрд░ рддंрдд्рд░िрдХा рддंрдд्рд░ рд╕рд╣िрдд рдХрдИ рд╕ाрдоाрди्рдп рдХाрд░्рдпों рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

рд╕्рд░ोрдд

  • рд╕ाрдмुрдд рдЕрдиाрдЬ

  • рджाрд▓ें

  • рджूрдз

  • рдЕंрдбे

  • рдоेрд╡े рдЖрджि

⭐ рдпाрдж рд░рдЦें

рд╡िрдЯाрдоिрди B рд╕рдоूрд╣ → рд╢рд░ीрд░ рдХे рд╕ाрдоाрди्рдп рдХाрд░्рдпों рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ


ЁЯНК рд╡िрдЯाрдоिрди C

рд╡िрдЯाрдоिрди C рд╢рд░ीрд░ рдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рдШाрд╡ рднрд░рдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддा рд╣ै।

рд╕्рд░ोрдд

  • рдЖंрд╡рд▓ा

  • рдЕрдорд░ूрдж

  • рд╕ंрддрд░ा

  • рдиींрдмू

  • рдЯрдоाрдЯрд░

⭐ рдпाрдж рд░рдЦें

рд╡िрдЯाрдоिрди C → рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп + рдШाрд╡ рднрд░рдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा


ЁЯеЫ рд╡िрдЯाрдоिрди D

рд╡िрдЯाрдоिрди D рд╢рд░ीрд░ рдоें рдХैрд▓्рд╢िрдпрдо рдХे рдЙрдкрдпोрдЧ рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рд╣рдб्рдбिрдпों рддрдеा рджाँрддों рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।

рд╕ूрд░्рдп рдХा рдк्рд░рдХाрд╢ рд╢рд░ीрд░ рдоें рд╡िрдЯाрдоिрди D рдмрдирдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддा рд╣ै।

рд╕्рд░ोрдд

  • рд╕ूрд░्рдп рдХा рдк्рд░рдХाрд╢

  • рдЕंрдбा

  • рджूрдз рдФрд░ рдХुрдЫ рдЕрди्рдп рдЦाрдж्рдп рдкрджाрд░्рде

⭐ рдпाрдж рд░рдЦें

рд╡िрдЯाрдоिрди D → рд╣рдб्рдбिрдпाँ рдФрд░ рджाँрдд


ЁЯй╕ рд╡िрдЯाрдоिрди K

рд╡िрдЯाрдоिрди K рд╢рд░ीрд░ рдоें рд░рдХ्рдд рдХा рдердХ्рдХा рдмрдирдиे рдХी рд╕ाрдоाрди्рдп рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

рд╕्рд░ोрдд

  • рд╣рд░ी рдкрдд्рддेрджाрд░ рд╕рдм्рдЬिрдпाँ

⭐ рдпाрдж рд░рдЦें

рд╡िрдЯाрдоिрди K → рд░рдХ्рдд рдХा рдердХ्рдХा рдмрдирдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा


ЁЯзВ 5. рдЦрдиिрдЬ рд▓рд╡рдг

рдЦрдиिрдЬ рд▓рд╡рдг рд╢рд░ीрд░ рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рд╡िрднिрди्рди рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рдХाрд░्рдпों рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ोрддे рд╣ैं।

рдХुрдЫ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЦрдиिрдЬ рд╣ैं:

  • рдХैрд▓्рд╢िрдпрдо

  • рдЖрдпрд░рди

  • рдЖрдпोрдбीрди

  • рдлॉрд╕्рдлोрд░рд╕


ЁЯж┤ рдХैрд▓्рд╢िрдпрдо

рдХैрд▓्рд╢िрдпрдо рд╣рдб्рдбिрдпों рдФрд░ рджाँрддों рдХे рд▓िрдП рдмрд╣ुрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।

рд╕्рд░ोрдд

  • рджूрдз

  • рджрд╣ी

  • рдкрдиीрд░

  • рдХुрдЫ рд╣рд░ी рд╕рдм्рдЬिрдпाँ

⭐ рдпाрдж рд░рдЦें

рдХैрд▓्рд╢िрдпрдо → рд╣рдб्рдбिрдпाँ + рджाँрдд


ЁЯй╕ рдЖрдпрд░рди

рдЖрдпрд░рди рд╢рд░ीрд░ рдоें рд╣ीрдоोрдЧ्рд▓ोрдмिрди рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै। рд╣ीрдоोрдЧ्рд▓ोрдмिрди рд░рдХ्рдд рдоें рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди рд▓े рдЬाрдиे рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднाрддा рд╣ै।

рд╕्рд░ोрдд

  • рд╣рд░ी рдкрдд्рддेрджाрд░ рд╕рдм्рдЬिрдпाँ

  • рджाрд▓ें

  • рдЪрдиा

  • рдмीрди्рд╕

  • рдХुрдЫ рдЕрди्рдп рдЦाрдж्рдп рдкрджाрд░्рде

⭐ рдпाрдж рд░рдЦें

рдЖрдпрд░рди → рд╣ीрдоोрдЧ्рд▓ोрдмिрди/рд░рдХ्рдд рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг


ЁЯзВ рдЖрдпोрдбीрди

рдЖрдпोрдбीрди рд╢рд░ीрд░ рдоें рдеाрдпрд░ॉрдЗрдб рдЧ्рд░ंрдеि рдХे рд╕ाрдоाрди्рдп рдХाрд░्рдп рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕्рд░ोрдд

рдЖрдпोрдбीрди рдпुрдХ्рдд рдирдордХ

⭐ рдпाрдж рд░рдЦें

рдЖрдпोрдбीрди → рдеाрдпрд░ॉрдЗрдб рдХे рд╕ाрдоाрди्рдп рдХाрд░्рдп рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ


ЁЯТз 6. рдЬрд▓

рдЬрд▓ рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдХे рд▓िрдП рдЕрдд्рдпंрдд рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдХा рдПрдХ рдмрдб़ा рднाрдЧ рдЬрд▓ рд╕े рдмрдиा рд╣ै рдФрд░ рд╢рд░ीрд░ рдХी рдЕрдиेрдХ рдХ्рд░िрдпाрдУं рдоें рдЬрд▓ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै।

рдЬрд▓ рдХे рдХाрд░्рдп

  • рдкाрдЪрди рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा

  • рд╢рд░ीрд░ рдоें рдкрджाрд░्рдеों рдХे рдкрд░िрд╡рд╣рди рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा

  • рд╢рд░ीрд░ рдХा рддाрдкрдоाрди рд╕ाрдоाрди्рдп рд░рдЦрдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा

  • рдЕрдкрд╢िрд╖्рдЯ рдкрджाрд░्рдеों рдХो рдмाрд╣рд░ рдиिрдХाрд▓рдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा

⭐ рдпाрдж рд░рдЦें

рдЬрд▓ → рд╢рд░ीрд░ рдХी рдЕрдиेрдХ рдХ्рд░िрдпाрдУं рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ


ЁЯМ╛ 7. рд░ेрд╢ा (Roughage/Fibre)

рд░ेрд╢ा рднोрдЬрди рдХा рд╡рд╣ рднाрдЧ рд╣ै рдЬो рд╢рд░ीрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдкрдЪाрдпा рдирд╣ीं рдЬाрддा, рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ рдкाрдЪрди рддंрдд्рд░ рдХे рд╕ाрдоाрди्рдп рдХाрд░्рдп рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддा рд╣ै।

рд╕्рд░ोрдд

  • рдлрд▓

  • рд╕рдм्рдЬिрдпाँ

  • рд╕рд▓ाрдж

  • рд╕ाрдмुрдд рдЕрдиाрдЬ

  • рджाрд▓ें

рд▓ाрдн

  • рдкाрдЪрди рдХो рдаीрдХ рд░рдЦрдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा।

  • рдорд▓ рдд्рдпाрдЧ рдХो рдЖрд╕ाрди рдмрдиाрдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा।

⭐ рдпाрдж рд░рдЦें

рд░ेрд╢ा → рдкाрдЪрди рддंрдд्рд░ рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧी


ЁЯН▒ рд╕ंрддुрд▓िрдд рдЖрд╣ाрд░ рдФрд░ рдкोрд╖рдХ рддрдд्рдд्рд╡

рдРрд╕ा рднोрдЬрди рдЬिрд╕рдоें рд╢рд░ीрд░ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╡िрднिрди्рди рдкोрд╖рдХ рддрдд्рдд्рд╡ рдЙрдЪिрдд рдоाрдд्рд░ा рдоें рдоिрд▓ें, рдЙрд╕े рд╕ंрддुрд▓िрдд рдЖрд╣ाрд░ рдХрд╣рддे рд╣ैं।

рдПрдХ рд╕ंрддुрд▓िрдд рднोрдЬрди рдоें рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдЦाрдж्рдп рдкрджाрд░्рде рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрдиे рдЪाрд╣िрдП।

рдЙрджाрд╣рд░рдг

ЁЯМ╛ рдЕрдиाрдЬ

  • ЁЯег рджाрд▓

  • ЁЯем рд╕рдм्рдЬिрдпाँ

  • ЁЯНО рдлрд▓

  • ЁЯеЫ рджूрдз/рджрд╣ी

  • ЁЯТз рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рдкाрдиी

рдЗрд╕рд╕े рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдкोрд╖рдХ рддрдд्рдд्рд╡ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдоिрд▓рддी рд╣ै।


⚠️ рдкोрд╖рдХ рддрдд्рдд्рд╡ों рдХी рдХрдоी

рдпрджि рднोрдЬрди рдоें рдХिрд╕ी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдкोрд╖рдХ рддрдд्рдд्рд╡ рдХी рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдоाрдд्рд░ा рди рдоिрд▓े, рддो рд╢рд░ीрд░ рдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдкрд░ рдмुрд░ा рдк्рд░рднाрд╡ рдкрдб़ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдХрдХ्рд╖ा 5 рдХे рд▓िрдП рдХुрдЫ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЙрджाрд╣рд░рдг:

рдкोрд╖рдХ рддрдд्рдд्рд╡ рдХी рдХрдоी

рд╕ंрднाрд╡िрдд рд╕рдорд╕्рдпा

рд╡िрдЯाрдоिрди A

рджृрд╖्рдЯि рд╕ंрдмंрдзी рд╕рдорд╕्рдпा

рд╡िрдЯाрдоिрди C

рдорд╕ूрдб़ों рдФрд░ рдШाрд╡ рднрд░рдиे рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╕рдорд╕्рдпा

рд╡िрдЯाрдоिрди D

рд╣рдб्рдбिрдпों рдХा рдХрдордЬोрд░ рд╣ोрдиा

рдЖрдпрд░рди

рд░рдХ्рддाрд▓्рдкрддा (рдПрдиीрдоिрдпा)

рдЖрдпोрдбीрди

рдШेंрдШा рдЬैрд╕ी рд╕рдорд╕्рдпा

ЁЯУМ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг

рдЗрди рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рд╕े рдмрдЪрдиे рдХा рдЕрдЪ्рдЫा рддрд░ीрдХा рд╣ै рдХि рднोрдЬрди рдоें рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдкौрд╖्рдЯिрдХ рдЦाрдж्рдп рдкрджाрд░्рде рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдП рдЬाрдПँ।


ЁЯНФ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рднोрдЬрди рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдХ्рдпों рдирд╣ीं?

рдпрджि рдХोрдИ рд╡्рдпрдХ्рддि рд╣рдоेрд╢ा рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╣ी рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рднोрдЬрди рдЦाрдП, рддो рдЙрд╕े рд╕рднी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдкोрд╖рдХ рддрдд्рдд्рд╡ рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдоाрдд्рд░ा рдоें рдирд╣ीं рдоिрд▓ рд╕рдХрддे।

рдЗрд╕рд▓िрдП рд╣рдоें рднोрдЬрди рдоें рд╡िрд╡िрдзрддा рд░рдЦрдиी рдЪाрд╣िрдП।

рдЙрджाрд╣рд░рдг

❌ рдХेрд╡рд▓ рдЪाрд╡рд▓
❌ рдХेрд╡рд▓ рд░ोрдЯी
❌ рдХेрд╡рд▓ рджूрдз
❌ рдХेрд╡рд▓ рдлрд▓

рдХी рдмрдЬाрдп:

✅ рдЕрдиाрдЬ + рджाрд▓ + рд╕рдм्рдЬिрдпाँ + рдлрд▓ + рджूрдз/рджрд╣ी + рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдкाрдиी

рдЬैрд╕ा рд╡िрд╡िрдз рднोрдЬрди рдмेрд╣рддрд░ рд╣ै।


ЁЯза рдкोрд╖рдХ рддрдд्рдд्рд╡ рдпाрдж рдХрд░рдиे рдХी рдЖрд╕ाрди рддाрд▓िрдХा

рдкोрд╖рдХ рддрдд्рдд्рд╡

рдпाрдж рд░рдЦрдиे рдХी рдмाрдд

ЁЯНЪ рдХाрд░्рдмोрд╣ाрдЗрдб्рд░ेрдЯ

рдКрд░्рдЬा ⚡

ЁЯеЬ рд╡рд╕ा

рдКрд░्рдЬा + рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ ЁЯФЛ

ЁЯз▒ рдк्рд░ोрдЯीрди

рд╡ृрдж्рдзि + рдорд░рдо्рдордд

ЁЯСБ️ рд╡िрдЯाрдоिрди A

рдЖँрдЦें

ЁЯза рд╡िрдЯाрдоिрди B рд╕рдоूрд╣

рд╢рд░ीрд░ рдХे рд╕ाрдоाрди्рдп рдХाрд░्рдп

ЁЯНК рд╡िрдЯाрдоिрди C

рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп + рдШाрд╡ рднрд░рдиा

ЁЯж┤ рд╡िрдЯाрдоिрди D

рд╣рдб्рдбिрдпाँ + рджाँрдд

ЁЯй╕ рд╡िрдЯाрдоिрди K

рд░рдХ्рдд рдХा рдердХ्рдХा

ЁЯж┤ рдХैрд▓्рд╢िрдпрдо

рд╣рдб्рдбिрдпाँ + рджाँрдд

ЁЯй╕ рдЖрдпрд░рди

рд╣ीрдоोрдЧ्рд▓ोрдмिрди

ЁЯзВ рдЖрдпोрдбीрди

рдеाрдпрд░ॉрдЗрдб

ЁЯТз рдЬрд▓

рд╢рд░ीрд░ рдХी рдЕрдиेрдХ рдХ्рд░िрдпाрдПँ

ЁЯМ╛ рд░ेрд╢ा

рдкाрдЪрди


⭐ JNVST рдХे рд▓िрдП рдЕрддि рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп

  1. рднोрдЬрди рдоें рдкाрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдкрджाрд░्рдеों рдХो рдкोрд╖рдХ рддрдд्рдд्рд╡ рдХрд╣рддे рд╣ैं।

  2. рдоुрдЦ्рдп рдкोрд╖рдХ рддрдд्рдд्рд╡ рд╣ैं—рдХाрд░्рдмोрд╣ाрдЗрдб्рд░ेрдЯ, рд╡рд╕ा, рдк्рд░ोрдЯीрди, рд╡िрдЯाрдоिрди, рдЦрдиिрдЬ рд▓рд╡рдг рдФрд░ рдЬрд▓।

  3. рдХाрд░्рдмोрд╣ाрдЗрдб्рд░ेрдЯ рд╢рд░ीрд░ рдХो рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдКрд░्рдЬा рджेрддे рд╣ैं।

  4. рд╡рд╕ा рдКрд░्рдЬा рджेрддी рд╣ै рдФрд░ рдКрд░्рдЬा рдХे рднंрдбाрд░рдг рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддी рд╣ै।

  5. рдк्рд░ोрдЯीрди рд╢рд░ीрд░ рдХी рд╡ृрдж्рдзि рдФрд░ рдорд░рдо्рдордд рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।

  6. рд╡िрдЯाрдоिрди A рдЖँрдЦों рдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।

  7. рд╡िрдЯाрдоिрди C рд╢рд░ीрд░ рдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рдШाрд╡ рднрд░рдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддा рд╣ै।

  8. рд╡िрдЯाрдоिрди D рд╣рдб्рдбिрдпों рдФрд░ рджाँрддों рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।

  9. рд╡िрдЯाрдоिрди K рд░рдХ्рдд рдХा рдердХ्рдХा рдмрдирдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

  10. рдХैрд▓्рд╢िрдпрдо рд╣рдб्рдбिрдпों рдФрд░ рджाँрддों рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।

  11. рдЖрдпрд░рди рд╣ीрдоोрдЧ्рд▓ोрдмिрди рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

  12. рдЖрдпोрдбीрди рдеाрдпрд░ॉрдЗрдб рдЧ्рд░ंрдеि рдХे рд╕ाрдоाрди्рдп рдХाрд░्рдп рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

  13. рдЬрд▓ рд╢рд░ीрд░ рдХी рдЕрдиेрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХ्рд░िрдпाрдУं рдоें рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

  14. рд░ेрд╢ा рдкाрдЪрди рддंрдд्рд░ рдХे рд╕ाрдоाрди्рдп рдХाрд░्рдп рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддा рд╣ै।

  15. рдлрд▓ рдФрд░ рд╕рдм्рдЬिрдпाँ рд╡िрдЯाрдоिрди, рдЦрдиिрдЬ рд▓рд╡рдг рдФрд░ рд░ेрд╢े рдХे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕्рд░ोрдд рд╣ैं।

  16. рджाрд▓, рдЪрдиा, рд░ाрдЬрдоा рдФрд░ рд╕ोрдпाрдмीрди рдк्рд░ोрдЯीрди рдХे рдЕрдЪ्рдЫे рд╕्рд░ोрдд рд╣ैं।

  17. рдЪाрд╡рд▓, рдЧेрд╣ूँ рдФрд░ рдордХ्рдХा рдХाрд░्рдмोрд╣ाрдЗрдб्рд░ेрдЯ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕्рд░ोрдд рд╣ैं।

  18. рддेрд▓, рдШी рдФрд░ рдордХ्рдЦрди рд╡рд╕ा рдХे рд╕्рд░ोрдд рд╣ैं।

  19. рджूрдз рдФрд░ рджूрдз рд╕े рдмрдиे рдкрджाрд░्рде рдХैрд▓्рд╢िрдпрдо рдХे рдЕрдЪ्рдЫे рд╕्рд░ोрдд рд╣ैं।

  20. рд╕ंрддुрд▓िрдд рдЖрд╣ाрд░ рдоें рд╡िрднिрди्рди рдкोрд╖рдХ рддрдд्рдд्рд╡ рдЙрдЪिрдд рдоाрдд्рд░ा рдоें рд╣ोрдиे рдЪाрд╣िрдП।


ЁЯУЭ JNVST рдЕрдн्рдпाрд╕ рдк्рд░рд╢्рди

1. рд╢рд░ीрд░ рдХो рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдКрд░्рдЬा рдХौрди рджेрддा рд╣ै?

A. рдХाрд░्рдмोрд╣ाрдЗрдб्рд░ेрдЯ
B. рд╡िрдЯाрдоिрди
C. рдЦрдиिрдЬ рд▓рд╡рдг
D. рдЬрд▓

рдЙрдд्рддрд░: A. рдХाрд░्рдмोрд╣ाрдЗрдб्рд░ेрдЯ


2. рд╢рд░ीрд░ рдХी рд╡ृрдж्рдзि рдФрд░ рдорд░рдо्рдордд рдХे рд▓िрдП рдХौрди-рд╕ा рдкोрд╖рдХ рддрдд्рдд्рд╡ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै?

A. рдк्рд░ोрдЯीрди
B. рд╡िрдЯाрдоिрди
C. рдЬрд▓
D. рд░ेрд╢ा

рдЙрдд्рддрд░: A. рдк्рд░ोрдЯीрди


3. рдЗрдирдоें рд╕े рд╡рд╕ा рдХा рдЕрдЪ्рдЫा рд╕्рд░ोрдд рдХौрди-рд╕ा рд╣ै?

A. рдШी
B. рдирдордХ
C. рд╕ंрддрд░ा
D. рдкाрдиी

рдЙрдд्рддрд░: A. рдШी


4. рд╡िрдЯाрдоिрди A рдХिрд╕рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै?

A. рдЖँрдЦों
B. рдмाрд▓ों рдХा рд░ंрдЧ
C. рд╕्рд╡ाрдж
D. рд╕ुрдирдиे рдХी рд╢рдХ्рддि

рдЙрдд्рддрд░: A. рдЖँрдЦों


5. рд╡िрдЯाрдоिрди D рдХिрд╕рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै?

A. рд╣рдб्рдбिрдпों рдФрд░ рджाँрддों рдХे рд▓िрдП
B. рдХेрд╡рд▓ рд╕्рд╡ाрдж рдХे рд▓िрдП
C. рдХेрд╡рд▓ рдмाрд▓ों рдХे рд▓िрдП
D. рдХेрд╡рд▓ рдд्рд╡рдЪा рдХे рд░ंрдЧ рдХे рд▓िрдП

рдЙрдд्рддрд░: A. рд╣рдб्рдбिрдпों рдФрд░ рджाँрддों рдХे рд▓िрдП


6. рдЖрдпрд░рди рдХिрд╕рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै?

A. рд╣ीрдоोрдЧ्рд▓ोрдмिрди
B. рдкрд╕ीрдиा
C. рд▓ाрд░
D. рдЖँрд╕ू

рдЙрдд्рддрд░: A. рд╣ीрдоोрдЧ्рд▓ोрдмिрди


7. рдЖрдпोрдбीрди рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕ाрдоाрди्рдп рд╕्рд░ोрдд рдХौрди-рд╕ा рд╣ै?

A. рдЖрдпोрдбीрди рдпुрдХ्рдд рдирдордХ
B. рдЪीрдиी
C. рддेрд▓
D. рдЪाрд╡рд▓

рдЙрдд्рддрд░: A. рдЖрдпोрдбीрди рдпुрдХ्рдд рдирдордХ


8. рд░ेрд╢ा рдХिрд╕рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧी рд╣ै?

A. рдкाрдЪрди рддंрдд्рд░
B. рдХेрд╡рд▓ рдЖँрдЦों
C. рдХेрд╡рд▓ рдХाрдиों
D. рдХेрд╡рд▓ рдмाрд▓ों

рдЙрдд्рддрд░: A. рдкाрдЪрди рддंрдд्рд░


9. рдЗрдирдоें рд╕े рдк्рд░ोрдЯीрди рдХा рдЕрдЪ्рдЫा рд╕्рд░ोрдд рдХौрди-рд╕ा рд╣ै?

A. рджाрд▓
B. рдЪीрдиी
C. рдирдордХ
D. рддेрд▓

рдЙрдд्рддрд░: A. рджाрд▓


10. рд╕ंрддुрд▓िрдд рдЖрд╣ाрд░ рдоें рдХ्рдпा рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП?

A. рдХेрд╡рд▓ рдХाрд░्рдмोрд╣ाрдЗрдб्рд░ेрдЯ
B. рдХेрд╡рд▓ рдк्рд░ोрдЯीрди
C. рд╡िрднिрди्рди рдкोрд╖рдХ рддрдд्рдд्рд╡ рдЙрдЪिрдд рдоाрдд्рд░ा рдоें
D. рдХेрд╡рд▓ рдлрд▓

рдЙрдд्рддрд░: C. рд╡िрднिрди्рди рдкोрд╖рдХ рддрдд्рдд्рд╡ рдЙрдЪिрдд рдоाрдд्рд░ा рдоें


ЁЯФЧ рдоिрд▓ाрди рдХीрдЬिрдП

рдкोрд╖рдХ рддрдд्рдд्рд╡/рдЦрдиिрдЬ

рдоुрдЦ्рдп рд╕ंрдмंрдз

1. рдХाрд░्рдмोрд╣ाрдЗрдб्рд░ेрдЯ

A. рд╣рдб्рдбिрдпाँ рдФрд░ рджाँрдд

2. рдк्рд░ोрдЯीрди

B. рдКрд░्рдЬा

3. рд╡िрдЯाрдоिрди A

C. рд╡ृрдж्рдзि рдФрд░ рдорд░рдо्рдордд

4. рдХैрд▓्рд╢िрдпрдо

D. рдЖँрдЦें

5. рдЖрдпрд░рди

E. рд╣ीрдоोрдЧ्рд▓ोрдмिрди

рдЙрдд्рддрд░:
1–B, 2–C, 3–D, 4–A, 5–E


ЁЯзй рдкрд╣рдЪाрдиिрдП — рдоैं рдХौрди рд╣ूँ?

1. рдоैं рдЪाрд╡рд▓ рдФрд░ рдЧेрд╣ूँ рдоें рдкाрдпा рдЬाрддा рд╣ूँ рдФрд░ рд╢рд░ीрд░ рдХो рдКрд░्рдЬा рджेрддा рд╣ूँ।
ЁЯСЙ рдХाрд░्рдмोрд╣ाрдЗрдб्рд░ेрдЯ

2. рдоैं рджाрд▓ рдФрд░ рдЪрдиे рдоें рдкाрдпा рдЬाрддा рд╣ूँ рдФрд░ рд╢рд░ीрд░ рдХी рд╡ृрдж्рдзि рддрдеा рдорд░рдо्рдордд рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддा рд╣ूँ।
ЁЯСЙ рдк्рд░ोрдЯीрди

3. рдоैं рджूрдз рдоें рдкाрдпा рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ा рдЦрдиिрдЬ рд╣ूँ рдФрд░ рд╣рдб्рдбिрдпों рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ूँ।
ЁЯСЙ рдХैрд▓्рд╢िрдпрдо

4. рдоैं рд░рдХ्рдд рдоें рд╣ीрдоोрдЧ्рд▓ोрдмिрди рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ूँ।
ЁЯСЙ рдЖрдпрд░рди

5. рдоैं рдЧाрдЬрд░ рдФрд░ рдХुрдЫ рд╣рд░ी рд╕рдм्рдЬिрдпों рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ूँ рдФрд░ рдЖँрдЦों рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ूँ।
ЁЯСЙ рд╡िрдЯाрдоिрди A


ЁЯОп рдд्рд╡рд░िрдд рдкुрдирд░ाрд╡ृрдд्рддि

рдХाрд░्рдмोрд╣ाрдЗрдб्рд░ेрдЯ → рдКрд░्рдЬा ⚡
рд╡рд╕ा → рдКрд░्рдЬा + рднंрдбाрд░рдг ЁЯФЛ
рдк्рд░ोрдЯीрди → рд╡ृрдж्рдзि + рдорд░рдо्рдордд ЁЯз▒
рд╡िрдЯाрдоिрди → рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп ЁЯЫб️
рдХैрд▓्рд╢िрдпрдо → рд╣рдб्рдбिрдпाँ + рджाँрдд ЁЯж┤
рдЖрдпрд░рди → рд╣ीрдоोрдЧ्рд▓ोрдмिрди ЁЯй╕
рдЖрдпोрдбीрди → рдеाрдпрд░ॉрдЗрдб ЁЯзВ
рдЬрд▓ → рд╢рд░ीрд░ рдХी рдЕрдиेрдХ рдХ्рд░िрдпाрдПँ ЁЯТз
рд░ेрд╢ा → рдкाрдЪрди ЁЯМ╛

ЁЯМЯ рдпाрдж рд░рдЦрдиे рдХा рд╕ूрдд्рд░

“рдКрд░्рдЬा рдХे рд▓िрдП рдХाрд░्рдмोрд╣ाрдЗрдб्рд░ेрдЯ-рд╡рд╕ा,
рд╢рд░ीрд░ рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ोрдЯीрди,
рд╕्рд╡рд╕्рде рд░рд╣рдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрдЯाрдоिрди-рдЦрдиिрдЬ,
рд╢рд░ीрд░ рдХी рдХ्рд░िрдпाрдУं рдХे рд▓िрдП рдЬрд▓,
рдФрд░ рдЕрдЪ्рдЫे рдкाрдЪрди рдХे рд▓िрдП рд░ेрд╢ा।”


Post a Comment