ЁЯЪАЁЯУЪ рдпूрдиिрдЯ–6 : рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХी рдЖрдзुрдиिрдХ рдЕрд╡рдзाрд░рдгाрдПँ

 

21рд╡ीं рд╕рджी рдХे рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХी рдирд╡ीрди рджिрд╢ाрдПँ

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯУЦ рднूрдоिрдХा

21рд╡ीं рд╕рджी рдоें рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рд╕्рд╡рд░ूрдк рддेрдЬी рд╕े рдмрджрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै। рдЖрдЬ рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХेрд╡рд▓ рдкाрда्рдпрдкुрд╕्рддрдХ рдкрдв़ाрдиे рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рд╕рдоाрд╡ेрд╢ी рдХрдХ्рд╖ाрдУं, рдбिрдЬिрдЯрд▓ рддрдХрдиीрдХ, рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा (AI), рднाрд╖ा рдк्рд░рдпोрдЧрд╢ाрд▓ाрдУं, рд╢िрдХ्рд╖рдг-рдЕрдзिрдЧрдо рд╕ाрдордЧ्рд░ी (TLM) рддрдеा рдЧрддिрд╡िрдзि рдЖрдзाрд░िрдд рдЕрдзिрдЧрдо рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рднाрд╡ी рдПрд╡ं рд░ोрдЪрдХ рдмрдиाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╢िрдХ्рд╖ा рдиीрддि (NEP-2020), NCF-2023 рддрдеा рдЖрдзुрдиिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ाрд╢ाрд╕्рдд्рд░ рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХो рдмाрд▓-рдХेंрдж्рд░िрдд, рд╕рдоाрд╡ेрд╢ी, рддрдХрдиीрдХ-рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рдПрд╡ं рдХौрд╢рд▓-рдЖрдзाрд░िрдд рдмрдиाрдиे рдкрд░ рдмрд▓ рджेрддे рд╣ैं।

CTET, UPTET, SUPER TET, KVS, NVS, DSSSB, REET рдПрд╡ं рдЕрди्рдп рд╢िрдХ्рд╖рдХ рднрд░्рддी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдоें рдпрд╣ рдпूрдиिрдЯ рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯОп рдпूрдиिрдЯ–6 рдХे рдЕрдз्рдпाрдп

рдХ्рд░рдо рдЕрдз्рдпाрдп
6.1 рд╕рдоाрд╡ेрд╢ी рднाрд╖ा рдХрдХ्рд╖ा
6.2 рднाрд╖ा рдПрд╡ं ICT
6.3 рднाрд╖ा рдк्рд░рдпोрдЧрд╢ाрд▓ा
6.4 рд╢िрдХ्рд╖рдг-рдЕрдзिрдЧрдо рд╕ाрдордЧ्рд░ी (TLM)
6.5 рднाрд╖ा рдЦेрд▓ рдПрд╡ं рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ
6.6 рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдоें AI рдПрд╡ं рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ंрд╕ाрдзрди

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯМИ 6.1 рд╕рдоाрд╡ेрд╢ी рднाрд╖ा рдХрдХ्рд╖ा

(Inclusive Language Classroom)

ЁЯУЦ рдкрд░िрдЪрдп

рд╕рдоाрд╡ेрд╢ी рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдХि рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдмрдЪ्рдЪा— рдЪाрд╣े рд╡рд╣ рдХिрд╕ी рднी рднाрд╖ा, рд╕ंрд╕्рдХृрддि, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдкृрд╖्рдарднूрдоि, рд▓िंрдЧ, рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕्рдеिрддि рдпा рд╡िрд╢ेрд╖ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╡ाрд▓ा рд╣ो— рд╕рдоाрди рдЕрд╡рд╕рд░ рдХे рд╕ाрде рд╕ीрдЦ рд╕рдХे।

рднाрд╖ा рдХрдХ्рд╖ा рдоें рд╕рднी рдмрдЪ्рдЪों рдХो рд╕ीрдЦрдиे рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рджेрдиा рд╕рдоाрд╡ेрд╢ी рднाрд╖ा рдХрдХ्рд╖ा рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै।

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

✨ рдкрд░िрднाрд╖ा

ЁЯСЙ "рдРрд╕ी рднाрд╖ा рдХрдХ्рд╖ा рдЬिрд╕рдоें рд╕рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдХा рд╕рдо्рдоाрди рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд╕рдоाрди рд╢िрдХ्рд╖рдг рдЕрд╡рд╕рд░ рдк्рд░рджाрди рдХिрдП рдЬाрдПँ, рд╕рдоाрд╡ेрд╢ी рднाрд╖ा рдХрдХ्рд╖ा рдХрд╣рд▓ाрддी рд╣ै।"

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯМЯ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ

✅ рд╕рднी рдмрдЪ्рдЪों рдХा рд╕рдо्рдоाрди

✅ рднेрджрднाрд╡ рд░рд╣िрдд рд╡ाрддाрд╡рд░рдг

✅ рдмрд╣ुрднाрд╖िрдХрддा рдХा рд╕рдо्рдоाрди

✅ рд╡िрд╢ेрд╖ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╡ाрд▓े рдмрдЪ्рдЪों рдХा рд╕рдоाрд╡ेрд╢рди

✅ рд╕рд╣рднाрдЧिрддा рдЖрдзाрд░िрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯСи‍ЁЯПл рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдХी рднूрдоिрдХा

ЁЯМЯ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдЕрдкрдиाрдиा

ЁЯМЯ рд╕рднी рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдмोрд▓рдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рджेрдиा

ЁЯМЯ рд╡िрд╡िрдз рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╡िрдзिрдпाँ рдЕрдкрдиाрдиा

ЁЯМЯ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╕рд╣ाрдпрддा рджेрдиा

ЁЯМЯ рд╕рд╣рдпोрдЧाрдд्рдордХ рдЕрдзिрдЧрдо рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиा

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯОп рд╕рдоाрд╡ेрд╢ी рднाрд╖ा рдХрдХ्рд╖ा рдХे рд▓ाрдн

✔ рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдоें рд╡ृрдж्рдзि

✔ рднाрд╖ा рд╡िрдХाрд╕ рдоें рд╕ुрдзाрд░

✔ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕рдорд░рд╕рддा

✔ рд╕рдоाрди рдЕрд╡рд╕рд░

✔ рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯТ╗ 6.2 рднाрд╖ा рдПрд╡ं ICT

(Information and Communication Technology)

ЁЯУЦ рдкрд░िрдЪрдп

ICT рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै Information and Communication Technology рдЕрд░्рдеाрдд рд╕ूрдЪрдиा рдПрд╡ं рд╕ंрдЪाрд░ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी।

рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдоें рдХंрдк्рдпूрдЯрд░, рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ, рд╕्рдоाрд░्рдЯ рдмोрд░्рдб, рдоोрдмाрдЗрд▓ рдРрдк, рд╡ीрдбिрдпो, рдСрдбिрдпो рдПрд╡ं рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ ICT рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै।

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

✨ рдкрд░िрднाрд╖ा

ЁЯСЙ "рд╕ूрдЪрдиा рдПрд╡ं рд╕ंрдЪाрд░ рддрдХрдиीрдХों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХो рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рднाрд╡ी рдмрдиाрдиा ICT рдЖрдзाрд░िрдд рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै।"

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯМЯ ICT рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрдкрдХрд░рдг

ЁЯТ╗ рдХंрдк्рдпूрдЯрд░

ЁЯУ▒ рдоोрдмाрдЗрд▓

ЁЯМР рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ

ЁЯЦе рд╕्рдоाрд░्рдЯ рдмोрд░्рдб

ЁЯОз рдСрдбिрдпो рд╕ाрдордЧ्рд░ी

ЁЯУ╣ рд╡ीрдбिрдпो рд╕ाрдордЧ्рд░ी

ЁЯУЪ рдИ-рдмुрдХ्рд╕

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯОп рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдоें ICT рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ

рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдЙрдкрдпोрдЧ
рд╢्рд░рд╡рдг рдСрдбिрдпो рд╕ुрдирдиा
рд╡ाрдЪрди рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд░ीрдбिंрдЧ
рд▓ेрдЦрди рд╡рд░्рдб рдк्рд░ोрд╕ेрд╕िंрдЧ
рдмोрд▓рдиा рд░िрдХॉрд░्рдбिंрдЧ рдПрд╡ं рдк्рд░рд╕्рддुрддीрдХрд░рдг

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯМЯ рд▓ाрдн

✅ рд╕ीрдЦрдиा рд░ोрдЪрдХ рдмрдирддा рд╣ै

✅ рдмрд╣ुрдоाрдз्рдпрдоीрдп рд╢िрдХ्рд╖рдг

✅ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЕрдзिрдЧрдо

✅ рд╕рдордп рдХी рдмрдЪрдд

✅ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪ

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

⚠ рд╕ीрдоाрдПँ

❌ рддрдХрдиीрдХी рд╕рдорд╕्рдпाрдПँ

❌ рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдиिрд░्рднрд░рддा

❌ рдЙрдкрдХрд░рдгों рдХी рдХрдоी

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯОз 6.3 рднाрд╖ा рдк्рд░рдпोрдЧрд╢ाрд▓ा

(Language Laboratory)

ЁЯУЦ рдкрд░िрдЪрдп

рднाрд╖ा рдк्рд░рдпोрдЧрд╢ाрд▓ा рд╡рд╣ рд╕्рдеाрди рд╣ै рдЬрд╣ाँ рдЖрдзुрдиिрдХ рддрдХрдиीрдХी рдЙрдкрдХрд░рдгों рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕े рднाрд╖ा рдХौрд╢рд▓ों рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╢्рд░рд╡рдг рдПрд╡ं рд╡ाрдЪрди/рдмोрд▓рдиा рдХौрд╢рд▓ рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд▓िрдП рднाрд╖ा рдк्рд░рдпोрдЧрд╢ाрд▓ा рдЕрдд्рдпंрдд рдЙрдкрдпोрдЧी рд╣ै।

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

✨ рдкрд░िрднाрд╖ा

ЁЯСЙ "рднाрд╖ा рд╕ीрдЦрдиे рдПрд╡ं рднाрд╖ा рдХौрд╢рд▓ों рдХे рд╡िрдХाрд╕ рд╣ेрддु рддрдХрдиीрдХी рдЙрдкрдХрд░рдгों рд╕े рд╕ुрд╕рдЬ्рдЬिрдд рдХрдХ्рд╖ рднाрд╖ा рдк्рд░рдпोрдЧрд╢ाрд▓ा рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै।"

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯЫа рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрдкрдХрд░рдг

ЁЯОз рд╣ेрдбрдлोрди

ЁЯОЩ рдоाрдЗрдХ्рд░ोрдлोрди

ЁЯТ╗ рдХंрдк्рдпूрдЯрд░

ЁЯУА рдСрдбिрдпो рд╕ाрдордЧ्рд░ी

ЁЯУ╜ рдорд▓्рдЯीрдоीрдбिрдпा рд╕ंрд╕ाрдзрди

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯОп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп

✅ рд╕рд╣ी рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиा

✅ рд╢्рд░рд╡рдг рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиा

✅ рдмोрд▓рдиे рдХा рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХрд░ाрдиा

✅ рд╕ंрдк्рд░ेрд╖рдг рдХ्рд╖рдорддा рдмрдв़ाрдиा

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯМЯ рд▓ाрдн

✔ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЕрдн्рдпाрд╕

✔ рдд्рд╡рд░िрдд рдк्рд░рддिрдкुрд╖्рдЯि

✔ рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рд╕ुрдзाрд░

✔ рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдоें рд╡ृрдж्рдзि

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯОи 6.4 рд╢िрдХ्рд╖рдг-рдЕрдзिрдЧрдо рд╕ाрдордЧ्рд░ी (TLM)

(Teaching Learning Material)

ЁЯУЦ рдкрд░िрдЪрдп

рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХो рд╕рд░рд▓, рд░ोрдЪрдХ рдПрд╡ं рдк्рд░рднाрд╡ी рдмрдиाрдиे рд╣ेрддु рдк्рд░рдпोрдЧ рдХी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХो TLM рдХрд╣рддे рд╣ैं।

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

✨ рдкрд░िрднाрд╖ा

ЁЯСЙ "рдЕрдзिрдЧрдо рдХो рд╕ुрдЧрдо, рд░ोрдЪрдХ рдПрд╡ं рд╕्рдеाрдпी рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рдпुрдХ्рдд рд╕ाрдордЧ्рд░ी рд╢िрдХ्рд╖рдг-рдЕрдзिрдЧрдо рд╕ाрдордЧ्рд░ी (TLM) рдХрд╣рд▓ाрддी рд╣ै।"

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯУж TLM рдХे рдк्рд░рдХाрд░

1️⃣ рджृрд╢्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░ी

ЁЯЦ╝ рдЪिрдд्рд░

ЁЯУК рдЪाрд░्рдЯ

ЁЯЧ║ рдоाрдирдЪिрдд्рд░

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

2️⃣ рд╢्рд░рд╡्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░ी

ЁЯОз рд░ेрдбिрдпो

ЁЯФК рдСрдбिрдпो рд░िрдХॉрд░्рдбिंрдЧ

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

3️⃣ рджृрд╢्рдп-рд╢्рд░рд╡्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░ी

ЁЯУ╣ рд╡ीрдбिрдпो

ЁЯОм рдПрдиिрдоेрд╢рди

ЁЯЦе рд╕्рдоाрд░्рдЯ рдмोрд░्рдб

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯОп рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдоें TLM

ЁЯУЪ рд╢рдм्рдж рдХाрд░्рдб

ЁЯУЦ рдл्рд▓ैрд╢ рдХाрд░्рдб

ЁЯО▓ рднाрд╖ा рдЦेрд▓

ЁЯЦ╝ рдЪिрдд्рд░ рдХрдеाрдПँ

ЁЯОн рднूрдоिрдХा рдиिрд░्рд╡ाрд╣ рд╕ाрдордЧ्рд░ी

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯМЯ рд▓ाрдн

✅ рд╕ीрдЦрдиा рд░ोрдЪрдХ рдмрдирддा рд╣ै

✅ рдЕрд╡рдзाрд░рдгाрдПँ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ोрддी рд╣ैं

✅ рд╕्рдорд░рдг рд╢рдХ्рддि рдмрдв़рддी рд╣ै

✅ рд╕рд╣рднाрдЧिрддा рдмрдв़рддी рд╣ै

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯО▓ 6.5 рднाрд╖ा рдЦेрд▓ рдПрд╡ं рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ

ЁЯУЦ рдкрд░िрдЪрдп

рдЦेрд▓ рдПрд╡ं рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ рднाрд╖ा рдЕрдзिрдЧрдо рдХो рдЖрдиंрджрджाрдпрдХ рдПрд╡ं рд╕рдХ्рд░िрдп рдмрдиाрддी рд╣ैं।

рдЖрдзुрдиिрдХ рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг "Learning by Doing" рдФрд░ "Learning with Fun" рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै।

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯОп рднाрд╖ा рдЦेрд▓ों рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп

✅ рднाрд╖ा рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХाрд╕

✅ рд╢рдм्рджाрд╡рд▓ी рд╡िрд╕्рддाрд░

✅ рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдиिрд░्рдоाрдг

✅ рд░рдЪрдиाрдд्рдордХрддा рд╡िрдХाрд╕

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯМЯ рдк्рд░рдоुрдЦ рднाрд╖ा рдЦेрд▓

ЁЯОп рд╢рдм्рдж рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा

рдХрдорд▓ → рд▓рдб्рдбू → рдКрди → рдирдордХ

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯОп рдкрд╣ेрд▓ी рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा

рднाрд╖ा рдПрд╡ं рд╢рдм्рджाрд╡рд▓ी рд╡िрдХाрд╕

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯОп рднूрдоिрдХा рдиिрд░्рд╡ाрд╣

(Role Play)

рдмрдЪ्рдЪे рд╡िрднिрди्рди рдкाрдд्рд░ों рдХा рдЕрднिрдирдп рдХрд░рддे рд╣ैं।

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯОп рдХрд╣ाрдиी рдиिрд░्рдоाрдг

рдПрдХ рдЪिрдд्рд░ рджेрдЦрдХрд░ рдХрд╣ाрдиी рдмрдиाрдиा।

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯОп рдЕंрддाрдХ्рд╖рд░ी

рднाрд╖ा рдПрд╡ं рд╕्рдоृрддि рд╡िрдХाрд╕

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯОп рд╕рдоूрд╣ рдЪрд░्рдЪा

рд╕ंрдк्рд░ेрд╖рдг рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХाрд╕

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯМЯ рд▓ाрдн

✔ рд╕рдХ्рд░िрдп рд╕рд╣рднाрдЧिрддा

✔ рднाрд╖ा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░

✔ рд╕рд╣рдпोрдЧाрдд्рдордХ рдЕрдзिрдЧрдо

✔ рднрдпрдоुрдХ्рдд рд╡ाрддाрд╡рд░рдг

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯдЦ 6.6 рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдоें AI рдПрд╡ं рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ंрд╕ाрдзрди

ЁЯУЦ рдкрд░िрдЪрдп

рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा (Artificial Intelligence - AI) рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдХ्рд░ांрддिрдХाрд░ी рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд▓ा рд░рд╣ी рд╣ै।

AI рдЖрдзाрд░िрдд рдЙрдкрдХрд░рдг рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХो рдЕрдзिрдХ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд, рдк्рд░рднाрд╡ी рдПрд╡ं рдЗंрдЯрд░ैрдХ्рдЯिрд╡ рдмрдиा рд░рд╣े рд╣ैं।

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

✨ AI рдХ्рдпा рд╣ै?

ЁЯСЙ "рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХी рд╡рд╣ рдХ्рд╖рдорддा рдЬिрд╕рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд╡рд╣ рдоाрдирд╡ рдЬैрд╕ी рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдк्рд░рджрд░्рд╢िрдд рдХрд░े, рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा (AI) рдХрд╣рд▓ाрддी рд╣ै।"

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯМЯ рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдоें AI рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ

ЁЯОз рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рдЕрдн्рдпाрд╕

ЁЯУЭ рд▓ेрдЦрди рд╕ुрдзाрд░

ЁЯУЦ рдкрдарди рд╕рд╣ाрдпрддा

ЁЯТм рд╕ंрд╡ाрдж рдЕрдн्рдпाрд╕

ЁЯМР рдЕрдиुрд╡ाрдж

ЁЯОп рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЕрдзिрдЧрдо

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯУ▒ рдк्рд░рдоुрдЦ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ंрд╕ाрдзрди

ЁЯУЪ рдИ-рдмुрдХ्рд╕

ЁЯОз рдСрдбिрдпो рдмुрдХ्рд╕

ЁЯУ╣ рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ рд╡ीрдбिрдпो

ЁЯЦе рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд▓ाрдЗрдм्рд░ेрд░ी

ЁЯМР рдСрдирд▓ाрдЗрди рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдо

ЁЯУ▒ рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдРрдк्рд╕

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯОп AI рдЖрдзाрд░िрдд рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХे рд▓ाрдн

✅ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг

✅ рдд्рд╡рд░िрдд рдк्рд░рддिрдкुрд╖्рдЯि

✅ рд╕्рд╡-рдЕрдз्рдпрдпрди

✅ рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рд╕ुрдзाрд░

✅ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪ

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

⚠ рдЪुрдиौрддिрдпाँ

❌ рддрдХрдиीрдХी рдиिрд░्рднрд░рддा

❌ рдбेрдЯा рдЧोрдкрдиीрдпрддा

❌ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╡िрднाрдЬрди

❌ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯУК ICT, TLM рдПрд╡ं AI рдоें рдЕंрддрд░

рдЖрдзाрд░ ICT TLM AI
рдк्рд░рдХृрддि рддрдХрдиीрдХ рдЖрдзाрд░िрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдмुрдж्рдзिрдоाрди рддрдХрдиीрдХ
рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╕्рдоाрд░्рдЯ рдмोрд░्рдб рдЪाрд░्рдЯ рдЪैрдЯрдмॉрдЯ
рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕ंрдЪाрд░ рд╡ рдЕрдзिрдЧрдо рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рд╕्рдкрд╖्рдЯрддा рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЕрдзिрдЧрдо
рднूрдоिрдХा рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╢िрдХ्рд╖рдг рдЙрдкрдХрд░рдг рдЕрдиुрдХूрд▓рдирд╢ीрд▓ рд╕рд╣ाрдпрддा

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯУЪ NCF-2023 рдПрд╡ं NEP-2020 рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг

NCF-2023

✅ рдмрд╣ुрднाрд╖िрдХрддा

✅ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा

✅ рд╕рдоाрд╡ेрд╢ी рд╢िрдХ्рд╖ा

✅ рддрдХрдиीрдХ рдПрдХीрдХрд░рдг

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

NEP-2020

✅ ICT рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ

✅ AI рдЖрдзाрд░िрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг

✅ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ंрд╕ाрдзрди

✅ рдХौрд╢рд▓ рдЖрдзाрд░िрдд рдЕрдзिрдЧрдо

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯОп CTET • UPTET EXAM BOOSTER

ЁЯФе Inclusive Classroom = рд╕рднी рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рд╕рдоाрди рдЕрд╡рд╕рд░

ЁЯФе ICT = Information and Communication Technology

ЁЯФе Language Lab = рд╢्рд░рд╡рдг рдПрд╡ं рд╡ाрдЪрди/рдмोрд▓рдиा рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХाрд╕

ЁЯФе TLM = Teaching Learning Material

ЁЯФе Learning by Doing = рдЧрддिрд╡िрдзि рдЖрдзाрд░िрдд рдЕрдзिрдЧрдо

ЁЯФе AI = Artificial Intelligence

ЁЯФе NCF-2023 рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдПрд╡ं рд╕рдоाрд╡ेрд╢ी рд╢िрдХ्рд╖ा рдкрд░ рдмрд▓ рджेрддा рд╣ै।

ЁЯФе NEP-2020 рддрдХрдиीрдХ рдЖрдзाрд░िрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХрд░рддी рд╣ै।

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯТб рд╕ुрдкрд░ рдЯ्рд░िрдХ्рд╕

ICT

ЁЯУМ I = Information

ЁЯУМ C = Communication

ЁЯУМ T = Technology

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

TLM

ЁЯУМ T = Teaching

ЁЯУМ L = Learning

ЁЯУМ M = Material

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

AI

ЁЯУМ Artificial Intelligence

= рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

⚡ ONE-LINER MEGA REVISION

ЁЯФ╣ рд╕рдоाрд╡ेрд╢ी рдХрдХ्рд╖ा рд╕рднी рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рд╣ोрддी рд╣ै।

ЁЯФ╣ рдмрд╣ुрднाрд╖िрдХрддा рд╕рдоाрд╡ेрд╢ी рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднाрдЧ рд╣ै।

ЁЯФ╣ ICT рдХा рдЕрд░्рде Information and Communication Technology рд╣ै।

ЁЯФ╣ рд╕्рдоाрд░्рдЯ рдмोрд░्рдб ICT рдХा рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै।

ЁЯФ╣ рднाрд╖ा рдк्рд░рдпोрдЧрд╢ाрд▓ा рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рд╕ुрдзाрд░ рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╣ै।

ЁЯФ╣ рднाрд╖ा рдк्рд░рдпोрдЧрд╢ाрд▓ा рдоें рд╣ेрдбрдлोрди рдПрд╡ं рдоाрдЗрдХ्рд░ोрдлोрди рдк्рд░рдпुрдХ्рдд рд╣ोрддे рд╣ैं।

ЁЯФ╣ TLM рдЕрдзिрдЧрдо рдХो рд░ोрдЪрдХ рдмрдиाрддा рд╣ै।

ЁЯФ╣ рдл्рд▓ैрд╢ рдХाрд░्рдб рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХा рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп TLM рд╣ै।

ЁЯФ╣ рднाрд╖ा рдЦेрд▓ рднाрд╖ा рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं।

ЁЯФ╣ рднूрдоिрдХा рдиिрд░्рд╡ाрд╣ рд╕ंрдк्рд░ेрд╖рдг рдХ्рд╖рдорддा рдмрдв़ाрддा рд╣ै।

ЁЯФ╣ AI рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЕрдзिрдЧрдо рдХो рд╕ंрднрд╡ рдмрдиाрддा рд╣ै।

ЁЯФ╣ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд▓ाрдЗрдм्рд░ेрд░ी рдЖрдзुрдиिрдХ рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╣ै।

ЁЯФ╣ рдИ-рдмुрдХ рдПрд╡ं рдСрдбिрдпो рдмुрдХ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╣ैं।

ЁЯФ╣ NCF-2023 рддрдХрдиीрдХ рдЖрдзाрд░िрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХा рд╕рдорд░्рдерди рдХрд░рддा рд╣ै।

ЁЯФ╣ NEP-2020 рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХрд░рддी рд╣ै।

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ЁЯУС рдпूрдиिрдЯ рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХी рдЖрдзुрдиिрдХ рдЕрд╡рдзाрд░рдгाрдПँ рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХो рдЕрдзिрдХ рд╕рдоाрд╡ेрд╢ी, рддрдХрдиीрдХ-рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд, рдмाрд▓-рдХेंрдж्рд░िрдд рдПрд╡ं рдк्рд░рднाрд╡ी рдмрдиाрддी рд╣ैं। рд╕рдоाрд╡ेрд╢ी рднाрд╖ा рдХрдХ्рд╖ा рд╕рднी рдмрдЪ्рдЪों рдХो рд╕рдоाрди рдЕрд╡рд╕рд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддी рд╣ै, ICT рдПрд╡ं рднाрд╖ा рдк्рд░рдпोрдЧрд╢ाрд▓ा рднाрд╖ा рдХौрд╢рд▓ों рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддे рд╣ैं, TLM рдПрд╡ं рднाрд╖ा рдЦेрд▓ рдЕрдзिрдЧрдо рдХो рд░ोрдЪрдХ рдмрдиाрддे рд╣ैं, рдЬрдмрдХि AI рдПрд╡ं рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ंрд╕ाрдзрди рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХो рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд, рдд्рд╡рд░िрдд рдПрд╡ं рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЖрдзुрдиिрдХ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдХो рдЗрди рд╕рднी рдЕрд╡рдзाрд░рдгाрдУं рдХा рд╕рдоुрдЪिрдд рдЬ्рдЮाрди рд╣ोрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

Post a Comment

0 Comments
* Please Don't Spam Here. All the Comments are Reviewed by Admin.