ЁЯМЯ рдЕрдз्рдпाрдп 56: рдиैрджाрдиिрдХ рдПрд╡ं рдЙрдкрдЪाрд░ाрдд्рдордХ рд╢िрдХ्рд╖рдг (Diagnostic and Remedial Teaching) ЁЯМЯ

ЁЯУЦ рдЕрдз्рдпाрдп рдкрд░िрдЪрдп (Chapter Introduction)

рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдоें рдХрдИ рдмाрд░ рдРрд╕ा рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рдмрдЪ्рдЪा рдмाрд░-рдмाрд░ рдЧрдгिрдд рдоें рдЧрд▓рддी рдХрд░рддा рд╣ै, рдкрдв़рддे рд╕рдордп рд╢рдм्рдж рдЫोрдб़ рджेрддा рд╣ै, рд▓िрдЦрдиे рдоें рдХрдаिрдиाрдИ рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░рддा рд╣ै рдпा рд╕ाрдоाрди्рдп рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рд╕ीрдЦ рдирд╣ीं рдкाрддा। рдРрд╕ी рд╕्рдеिрддि рдоें рдХेрд╡рд▓ рджोрдмाрд░ा рдкрдв़ाрдиा рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рдкрд╣рд▓े рдпрд╣ рдЬाрдирдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै рдХि рд╕рдорд╕्рдпा рдХрд╣ाँ рд╣ै, рдХрдаिрдиाрдИ рдХा рдХाрд░рдг рдХ्рдпा рд╣ै рдФрд░ рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕рд╣ाрдпрддा рджी рдЬाрдП। рдЗрд╕ी рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рдиैрджाрдиिрдХ рд╢िрдХ्рд╖рдг (Diagnostic Teaching) рдФрд░ рдЙрдкрдЪाрд░ाрдд्рдордХ рд╢िрдХ्рд╖рдг (Remedial Teaching) рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। CTET, UPTET, KVS, DSSSB рдПрд╡ं рдЕрди्рдп рд╢िрдХ्рд╖рдХ рднрд░्рддी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдоें рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं।


ЁЯОп рдЕрдз्рдпाрдп рдХे рдЕрдзिрдЧрдо рдЙрдж्рджेрд╢्рдп (Learning Objectives)

рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди рдХे рдмाрдж рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी— ✅ Diagnostic Teaching рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рд╕рдордЭ рд╕рдХेंрдЧे। ✅ Remedial Teaching рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╕рдордЭ рд╕рдХेंрдЧे। ✅ Learning Difficulties рдкрд╣рдЪाрди рд╕рдХेंрдЧे। ✅ Error Analysis рд╕рдордЭ рд╕рдХेंрдЧे। ✅ рдЙрдкрдЪाрд░ाрдд्рдордХ рд░рдгрдиीрддिрдпाँ рд╕ीрдЦ рд╕рдХेंрдЧे рдПрд╡ं рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдХी рднूрдоिрдХा рд╕рдордЭ рд╕рдХेंрдЧे।


ЁЯза 1. рдиैрджाрдиिрдХ рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХ्рдпा рд╣ै? (What is Diagnostic Teaching?)

рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдХी рд╕ीрдЦрдиे рд╕ंрдмंрдзी рдХрдаिрдиाрдЗрдпों рдПрд╡ं рдд्рд░ुрдЯिрдпों рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдХрд░рдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा Diagnostic Teaching рдХрд╣рд▓ाрддी рд╣ै।

ЁЯТб рд╕рд░рд▓ рднाрд╖ा рдоें: "рд╕рдорд╕्рдпा рдкрд╣рдЪाрдирдиे рд╡ाрд▓ा рд╢िрдХ्рд╖рдг"

рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рдХрдаिрдиाрдЗрдпों рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдХрд░рдиा, рдд्рд░ुрдЯिрдпों рдХा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХрд░рдиा рдФрд░ рд╕ीрдЦрдиे рдХी рдХрдордЬोрд░ी рдХो рд╕рдордЭрдиा। рдЙрджाрд╣рд░рдг: рдпрджि рдмрдЪ्рдЪा рдмाрд░-рдмाрд░ рдЬोрдб़ рдоें рдЧрд▓рддी рдХрд░рддा рд╣ै, рддो рдЙрд╕рдХी рдд्рд░ुрдЯिрдпों рдХा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХрд░рдиा Diagnostic Teaching рд╣ै।

ЁЯЪи Important Point: Diagnostic Teaching = Diagnosis of Learning Problems

Diagnostic Teaching рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ: рдпрд╣ рд╕рдорд╕्рдпा рдХेंрдж्рд░िрдд, рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдгाрдд्рдордХ, рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╕рд╣ाрдпрддा рдЖрдзाрд░िрдд рдПрд╡ं рд╕ुрдзाрд░ाрдд्рдордХ рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХी рддैрдпाрд░ी рд╣ोрддी рд╣ै।


ЁЯТК 2. рдЙрдкрдЪाрд░ाрдд्рдордХ рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХ्рдпा рд╣ै? (What is Remedial Teaching?)

рд╕ीрдЦрдиे рдХी рдХрдаिрдиाрдЗрдпों рдХो рджूрд░ рдХрд░рдиे рд╣ेрддु рд╡िрд╢ेрд╖ рд╢िрдХ्рд╖рдг рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा Remedial Teaching рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै।

ЁЯТб рд╕рд░рд▓ рднाрд╖ा рдоें: "рд╕рдорд╕्рдпा рджूрд░ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рд╢िрдХ्рд╖рдг"

рдЙрджाрд╣рд░рдг: рдпрджि рдмрдЪ्рдЪा рд╡рд░्рдг рдкрд╣рдЪाрдирдиे рдоें рдХрдаिрдиाрдИ рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░рддा рд╣ै, рддो рдЙрд╕े рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЕрдн्рдпाрд╕ рдПрд╡ं рд╡िрд╢ेрд╖ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ рджेрдиा Remedial Teaching рд╣ै।

ЁЯЪи Important Point: Diagnostic → рд╕рдорд╕्рдпा рдкрд╣рдЪाрди; Remedial → рд╕рдорд╕्рдпा рд╕рдоाрдзाрди

Diagnostic vs Remedial Teaching рдоें рдЕंрддрд░:

Diagnostic Teaching (рдиैрджाрдиिрдХ рд╢िрдХ्рд╖рдг)Remedial Teaching (рдЙрдкрдЪाрд░ाрдд्рдордХ рд╢िрдХ्рд╖рдг)
рд╕рдорд╕्рдпा рдкрд╣рдЪाрдирдиाрд╕рдорд╕्рдпा рджूрд░ рдХрд░рдиा
рдд्рд░ुрдЯि рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдгрд╕ुрдзाрд░ाрдд्рдордХ рд╢िрдХ्рд╖рдг
рдХाрд░рдг рдЬाрдирдиाрд╕рдоाрдзाрди рджेрдиा

ЁЯЫС 3. рд╕ीрдЦрдиे рдХी рдХрдаिрдиाрдЗрдпाँ рдПрд╡ं рдд्рд░ुрдЯि рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг (Learning Difficulties & Error Analysis)

Learning Difficulties рдХ्рдпा рд╣ैं? рдЬрдм рдмрдЪ्рдЪा рд╕ाрдоाрди्рдп рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рд╕ीрдЦрдиे рдоें рдХрдаिрдиाрдИ рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░े (рдЬैрд╕े- рдкрдв़рдиे рдоें рдХрдаिрдиाрдИ, рд▓िрдЦрдиे рдоें рдХрдаिрдиाрдИ, рдЧрдгिрддीрдп рдд्рд░ुрдЯिрдпाँ рдпा рдз्рдпाрди рдХी рд╕рдорд╕्рдпा)।

Learning Difficulties рдХे рдХाрд░рдг (Causes):

  1. рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдХाрд░рдг: рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕рдорд╕्рдпा, рдз्рдпाрди рдХी рдХрдоी, Motivation рдХी рдХрдоी।
  2. рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рдХाрд░рдг: рдЕрд╕рд╣рдпोрдЧाрдд्рдордХ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг, рддрдиाрд╡।
  3. рд╡िрдж्рдпाрд▓рдпीрдп рдХाрд░рдг: рдЕрд░ुрдЪिрдХрд░ рд╢िрдХ्рд╖рдг, рдХрдаिрди рднाрд╖ा, рдЕрдиुрдЪिрдд рд╡िрдзिрдпाँ।
  4. рдордиोрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдХाрд░рдг: рднрдп, рдЪिंрддा, рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХी рдХрдоी।

Error Analysis (рдд्рд░ुрдЯि рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг) рдХ्рдпा рд╣ै? рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी рдХी рдЧрд▓рддिрдпों рдХा рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рдиा Error Analysis рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै। рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рдХрдаिрдиाрдИ рдХा рд╕рд╣ी рдХाрд░рдг рд╕рдордЭрдиा рдПрд╡ं рдЙрдЪिрдд Remedial Plan рдмрдиाрдиा। Classroom Example: рдпрджि рдмрдЪ्рдЪा 52 + 39 = 811 рд▓िрдЦрддा рд╣ै, рддो рдЙрд╕े Place Value рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।

Diagnostic Process (рдиैрджाрдиिрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा): рд╕рдорд╕्рдпा рдкрд╣рдЪाрди → рдЬाрдирдХाрд░ी рдПрдХрдд्рд░ рдХрд░рдиा → рдд्рд░ुрдЯि рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг → рдХाрд░рдг рдкрд╣рдЪाрдирдиा → рдЙрдкрдЪाрд░ рдпोрдЬрдиा рдмрдиाрдиा → рд╕ुрдзाрд░ рдХा рдоूрд▓्рдпांрдХрди।


✨ 4. рдЙрдкрдЪाрд░ाрдд्рдордХ рд░рдгрдиीрддिрдпाँ рдПрд╡ं рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ (Remedial Teaching Strategies)

рдЙрдкрдЪाрд░ाрдд्рдордХ рд░рдгрдиीрддिрдпाँ:

  1. Individual Attention (рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдз्рдпाрди)।
  2. рд╕рд░рд▓ рд╕े рдХрдаिрди рд╢िрдХ्рд╖рдг।
  3. рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЕрдн्рдпाрд╕ рдПрд╡ं рдкुрдирд░ाрд╡ृрдд्рддि (Revision)।
  4. Multi-sensory Teaching: рдПрдХ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЗंрдж्рд░िрдпों рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдХे рд╢िрдХ्рд╖рдг (рдЬैрд╕े- рджेрдЦрдиा + рд╕ुрдирдиा + рд▓िрдЦрдиा + рдмोрд▓рдиा)।
  5. Activity-based Learning рдПрд╡ं Peer Support।

ЁЯЪи Important Pedagogy Point: Multi-sensory Approach is highly effective in Remedial Teaching.

Remedial Teaching рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ: рдпрд╣ Child-centered, Individualized, рд╕ुрдзाрд░ाрдд्рдордХ, рдзैрд░्рдп рдЖрдзाрд░िрдд рдПрд╡ं рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдпुрдХ्рдд рд╣ोрддी рд╣ै। Classroom Connection: рдпрджि рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдХेрд╡рд▓ рдбाँрдЯे рддो рдмрдЪ्рдЪा рдФрд░ рдиिрд░ाрд╢ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै; рдпрджि рд╢िрдХ्рд╖рдХ рд╕рд╣ाрдпрддा рдПрд╡ं рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди рджे рддो рд╕ुрдзाрд░ рд╕ंрднрд╡ рд╣ै।


ЁЯСй‍ЁЯПл 5. рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдХी рднूрдоिрдХा рдПрд╡ं рдЖрдзुрдиिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдиीрддिрдпाँ (Role of Teacher & Policies)

рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдХी рднूрдоिрдХा (Role of Teacher): рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдХो Learning Difficulties рдкрд╣рдЪाрдирдиी рдЪाрд╣िрдП, рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд░рдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП, рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╕рд╣ाрдпрддा рджेрдиी рдЪाрд╣िрдП, рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП рдПрд╡ं Child-centered Strategies рдЕрдкрдиाрдиी рдЪाрд╣िрдП।

Inclusive Education рдПрд╡ं Remedial Teaching: рд╕рдоाрд╡ेрд╢ी рд╢िрдХ्рд╖ा рдоें рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдмрдЪ्рдЪे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╢िрдХ्рд╖рдг рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै। рдЙрдкрдЪाрд░ाрдд्рдордХ рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХे рд╕िрдж्рдзांрддों рдоें рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рднिрди्рдирддाрдУं рдХा рд╕рдо्рдоाрди, рд╕рд░рд▓ рд╕े рдХрдаिрди, рдЫोрдЯे Learning Steps, рдкुрдирд░ाрд╡ृрдд्рддि рдПрд╡ं рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ Reinforcement рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं।

рдЖрдзुрдиिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдПрд╡ं рдиीрддिрдпाँ: рдЖрдзुрдиिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рджंрдб рдЖрдзाрд░िрдд рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдХा рд╡िрд░ोрдз рдХрд░рддी рд╣ै рддрдеा Supportive рдПрд╡ं Inclusive Teaching рдкрд░ рдмрд▓ рджेрддी рд╣ै। NCERT рдПрд╡ं NEP 2020 Perspective: рджोрдиों рдиीрддिрдпाँ Foundational Learning, Inclusive Education, Learning Recovery рдПрд╡ं Competency-based Teaching рдкрд░ рдмрд▓ рджेрддी рд╣ैं।


ЁЯУИ 6. рдорд╣рдд्рд╡ рдПрд╡ं рд╕ीрдоाрдПँ (Importance & Limitations)

Remedial Teaching рдХा рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ рдорд╣рдд्рд╡: ✅ Learning Gaps рдХрдо рдХрд░рдиा। ✅ рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдмрдв़ाрдиा рдПрд╡ं рдЕрдзिрдЧрдо рдХो рдк्рд░рднाрд╡ी рдмрдиाрдиा। ✅ Dropout рдХрдо рдХрд░рдиा рдПрд╡ं рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдк्рд░рдЧрддि рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиा।

рд╕ीрдоाрдПँ (Limitations): ❌ рд╕рдордп рдЕрдзिрдХ рд▓рдЧрддा рд╣ै। ❌ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖िрдд рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै। ❌ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдз्рдпाрди рдХрдаिрди рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।


ЁЯЪи 7. Exam Alert Box & Common Confusions

Important Exam Points: ✔ Diagnostic Teaching = рд╕рдорд╕्рдпा рдкрд╣рдЪाрди। ✔ Remedial Teaching = рд╕рдорд╕्рдпा рд╕рдоाрдзाрди। ✔ Error Analysis = рдд्рд░ुрдЯि рдЕрдз्рдпрдпрди। ✔ Multi-sensory Teaching = рдк्рд░рднाрд╡ी рд░рдгрдиीрддि।

ЁЯТб Common Confusions (рдЧрд▓рдд рдзाрд░рдгा vs рд╕рд╣ी рддрде्рдп):

рдЧрд▓рдд рдзाрд░рдгा✔️ рд╕рд╣ी рддрде्рдп
рдХрдордЬोрд░ рдмрдЪ्рдЪे рдЖрд▓рд╕ी рд╣ोрддे рд╣ैंрдЙрди्рд╣ें Learning Difficulties рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ैं।
рдбाँрдЯрдиे рд╕े рд╕ुрдзाрд░ рд╣ोрддा рд╣ैрд╕рд╣ाрдпрдХ рд╢िрдХ्рд╖рдг рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рднाрд╡ी рд╣ै।
рд╕рднी рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдЬैрд╕ी рд░рдгрдиीрддि рд╕рд╣ी рд╣ैIndividualized Support рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

ЁЯУЭ One-Liner Mega Revision

Diagnostic Teaching = Learning Problems рдкрд╣рдЪाрдирдиा। ✅ Remedial Teaching = Learning Problems рджूрд░ рдХрд░рдиा। ✅ Error Analysis = рдд्рд░ुрдЯिрдпों рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди। ✅ Multi-sensory Teaching improves Learning। ✅ Individual Attention is important & Positive Reinforcement helps improvement। ✅ Remedial Teaching reduces Learning Gaps।


❓ Concept Check MCQs & Previous Year Questions (PYQs)

Concept Check MCQs Q1. Diagnostic Teaching рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХ्рдпा рд╣ै? (a) рджंрдб рджेрдиा (b) рд╕рдорд╕्рдпा рдкрд╣рдЪाрдирдиा (c) рдЕंрддिрдо рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рд▓ेрдиा (d) Ranking рдХрд░рдиा ЁЯСЙ рдЙрдд्рддрд░ — (b)

Q2. Remedial Teaching рдХिрд╕рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै? (a) рд╕рдорд╕्рдпा рд╕рдоाрдзाрди (b) рд╕рдорд╕्рдпा рдкрд╣рдЪाрди (c) рдкрд░ीрдХ्рд╖ा (d) рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди ЁЯСЙ рдЙрдд्рддрд░ — (a)

Q3. Error Analysis рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХ्рдпा рд╣ै? (a) рдЕंрдХ рджेрдиा (b) рдд्рд░ुрдЯिрдпों рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди (c) рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा (d) рдЪрдпрди рдХрд░рдиा ЁЯСЙ рдЙрдд्рддрд░ — (b)

Previous Year Questions (PYQs) Q1. "Learning Difficulties рдХी рдкрд╣рдЪाрди" рдХिрд╕рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै? (a) Summative Assessment (b) Diagnostic Teaching (c) Motivation (d) Reinforcement ЁЯСЙ рдЙрдд्рддрд░ — (b)

Q2. Multi-sensory Teaching рдХिрд╕рдоें рдЕрдзिрдХ рдЙрдкрдпोрдЧी рд╣ै? (a) Remedial Teaching (b) Punishment (c) Summative Assessment (d) Intelligence Testing ЁЯСЙ рдЙрдд्рддрд░ — (a)


ЁЯУМ рдЕрдз्рдпाрдп рд╕ाрд░ (Chapter Summary)

Diagnostic Teaching рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдХी рд╕ीрдЦрдиे рд╕ंрдмंрдзी рдХрдаिрдиाрдЗрдпों рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдХрд░рдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╣ै, рдЬрдмрдХि Remedial Teaching рдЙрди рдХрдаिрдиाрдЗрдпों рдХो рджूрд░ рдХрд░рдиे рд╣ेрддु рд╡िрд╢ेрд╖ рд╢िрдХ्рд╖рдг рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै। рдЖрдзुрдиिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा Child-centered рдПрд╡ं Inclusive Approaches рдкрд░ рдмрд▓ рджेрддी рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдмрдЪ्рдЪे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╕рд╣ाрдпрддा рдк्рд░рджाрди рдХी рдЬाрддी рд╣ै।

Post a Comment

0 Comments
* Please Don't Spam Here. All the Comments are Reviewed by Admin.