рдк्рд░рднाрд╡ी рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХी рдЖрдзुрдиिрдХ рдПрд╡ं рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдкрдж्рдзрддिрдпाँ
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯУЦ рднूрдоिрдХा
рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХेрд╡рд▓ рд╡िрд╖рдпрд╡рд╕्рддु рдкрдв़ाрдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдоें рдк्рд░рднाрд╡ी рд╕ंрдк्рд░ेрд╖рдг, рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि, рдЪिंрддрди рдПрд╡ं рднाрд╖ा рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиे рдХी рдХрд▓ा рд╣ै।
рдПрдХ рд╣ी рд╡िрд╖рдп рдХो рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рддрд░ीрдХों рд╕े рдкрдв़ाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЗрди рддрд░ीрдХों рдХो рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╡िрдзिрдпाँ (Methods) рдПрд╡ं рдЙрдкाрдЧрдо (Approaches) рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдоें рдЕрдиेрдХ рд╡िрдзिрдпाँ рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ुрдИं— рдХुрдЫ рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд░рд╣ीं, рдХुрдЫ рд╕ंрдк्рд░ेрд╖рдг рдкрд░, рдХुрдЫ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдкрд░ рдФрд░ рдХुрдЫ рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдЕрдиुрднрд╡ों рдкрд░।
CTET, UPTET, SUPER TET, DSSSB, KVS, NVS, REET рдПрд╡ं рдЕрди्рдп рд╢िрдХ्рд╖рдХ рднрд░्рддी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдоें рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╡िрдзिрдпों рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдк्рд░рд╢्рди рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоाрдиे рдЬाрддे рд╣ैं।
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯОп рдпूрдиिрдЯ–4 рдХे рдЕрдз्рдпाрдп
| рдХ्рд░рдо | рдЕрдз्рдпाрдп |
|---|---|
| 4.1 | рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рд╡िрдзि |
| 4.2 | рд╡्рдпाрдХрд░рдг-рдЕрдиुрд╡ाрдж рд╡िрдзि |
| 4.3 | рдж्рд╡िрднाрд╖िрдХ рд╡िрдзि |
| 4.4 | рдХрд╣ाрдиी рд╡िрдзि |
| 4.5 | рд╕ंрд╡ाрдж рд╡िрдзि |
| 4.6 | рдЖрдЧрдорди рд╡िрдзि |
| 4.7 | рдиिрдЧрдорди рд╡िрдзि |
| 4.8 | рдЧрддिрд╡िрдзि рдЖрдзाрд░िрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг |
| 4.9 | рд░рдЪрдиाрд╡ाрджी рдЙрдкाрдЧрдо |
| 4.10 | рд╕ंрдк्рд░ेрд╖рдгाрдд्рдордХ рдЙрдкाрдЧрдо |
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯМЯ рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╡िрдзि рдХ्рдпा рд╣ै?
ЁЯУЦ рдкрд░िрднाрд╖ा
рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдпों рдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиाрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдПрд╡ं рдпोрдЬрдиाрдмрдж्рдз рддрд░ीрдХे рдХो рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╡िрдзि рдХрд╣рддे рд╣ैं।
рд╕рд░рд▓ рд╢рдм्рджों рдоें
ЁЯСЙ "рднाрд╖ा рд╕िрдЦाрдиे рдХा рддрд░ीрдХा рд╣ी рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╡िрдзि рд╣ै।"
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯФ╡ 4.1 рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рд╡िрдзि (Direct Method)
ЁЯУЦ рдкрд░िрдЪрдп
рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рд╡िрдзि рдоें рднाрд╖ा рдХो рд╕ीрдзे рдЙрд╕ी рднाрд╖ा рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕िрдЦाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рдЗрд╕рдоें рдоाрддृрднाрд╖ा рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬाрддा।
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
✨ рдкрд░िрднाрд╖ा
ЁЯСЙ "рд▓рдХ्рд╖्рдп рднाрд╖ा рдХो рд▓рдХ्рд╖्рдп рднाрд╖ा рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕िрдЦाрдиे рдХी рд╡िрдзि рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рд╡िрдзि рдХрд╣рд▓ाрддी рд╣ै।"
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯМЯ рдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ
✅ рдоाрддृрднाрд╖ा рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдирд╣ीं
✅ рдмोрд▓рдиे рдкрд░ рдЕрдзिрдХ рдмрд▓
✅ рд╡рд╕्рддुрдУं рдПрд╡ं рдЪिрдд्рд░ों рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ
✅ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рднाрд╖ा рд╡ाрддाрд╡рд░рдг
✅ рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдЕрдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╕िрдЦाрдпा рдЬाрддा рд╣ै
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯОп рд▓ाрдн
✔ рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рд╕ुрдзाрд░
✔ рдмोрд▓рдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рд╡िрдХрд╕िрдд
✔ рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдоें рд╡ृрдж्рдзि
✔ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рднाрд╖ा рдЕрд░्рдЬрди
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
⚠ рд╕ीрдоाрдПँ
❌ рд╕рдордп рдЕрдзिрдХ рд▓рдЧрддा рд╣ै
❌ рдмрдб़े рд╡рд░्рдЧों рдоें рдХрдаिрди
❌ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖िрдд рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯЯв 4.2 рд╡्рдпाрдХрд░рдг-рдЕрдиुрд╡ाрдж рд╡िрдзि
(Grammar Translation Method)
ЁЯУЦ рдкрд░िрдЪрдп
рдпрд╣ рд╕рдмрд╕े рдкुрд░ाрдиी рдПрд╡ं рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╡िрдзि рд╣ै।
рдЗрд╕рдоें рднाрд╖ा рдХो рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдиिрдпрдоों рдПрд╡ं рдЕрдиुрд╡ाрдж рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕िрдЦाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯМЯ рдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ
✅ рдоाрддृрднाрд╖ा рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ
✅ рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдкрд░ рдмрд▓
✅ рдЕрдиुрд╡ाрдж рдЖрдзाрд░िрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг
✅ рдкрдарди рдПрд╡ं рд▓ेрдЦрди рдкрд░ рдЕрдзिрдХ рдз्рдпाрди
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯОп рд▓ाрдн
✔ рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдЬ्рдЮाрди рд╡िрдХрд╕िрдд
✔ рд╢рдм्рджाрд╡рд▓ी рдмрдв़рддी рд╣ै
✔ рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧी
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
⚠ рд╕ीрдоाрдПँ
❌ рдмोрд▓рдиे рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдирд╣ीं
❌ рд╕ंрдк्рд░ेрд╖рдг рдХौрд╢рд▓ рдХрдордЬोрд░
❌ рд░рдЯрдиे рдХी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдмрдв़рддी рд╣ै
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯЯб 4.3 рдж्рд╡िрднाрд╖िрдХ рд╡िрдзि
(Bilingual Method)
ЁЯУЦ рдкрд░िрдЪрдп
рдЗрд╕ рд╡िрдзि рдоें рдоाрддृрднाрд╖ा рдФрд░ рд▓рдХ्рд╖्рдп рднाрд╖ा рджोрдиों рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯМЯ рдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ
✅ рджो рднाрд╖ाрдУं рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ
✅ рдЕрд░्рде рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░рдиे рд╣ेрддु рдоाрддृрднाрд╖ा
✅ рд╕ंрдк्рд░ेрд╖рдг рд╣ेрддु рд▓рдХ्рд╖्рдп рднाрд╖ा
✅ рд╕рдордп рдХी рдмрдЪрдд
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯОп рд▓ाрдн
✔ рд╕рдордЭ рдЖрд╕ाрди
✔ рдн्рд░рдо рдХрдо
✔ рд╕ीрдЦрдиा рддेрдЬ
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
⚠ рд╕ीрдоाрдПँ
❌ рдоाрддृрднाрд╖ा рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░рддा рдмрдв़ рд╕рдХрддी рд╣ै
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯУЪ 4.4 рдХрд╣ाрдиी рд╡िрдзि
(Story Method)
ЁЯУЦ рдкрд░िрдЪрдп
рдЗрд╕ рд╡िрдзि рдоें рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рдмрдЪ्рдЪों рдХी рд░ुрдЪि рдПрд╡ं рдХрд▓्рдкрдиाрд╢рдХ्рддि рдХो рдз्рдпाрди рдоें рд░рдЦा рдЬाрддा рд╣ै।
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯМЯ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ
ЁЯУЦ рдХрд╣ाрдиी рдЖрдзाрд░िрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг
ЁЯОн рд░ोрдЪрдХ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг
ЁЯза рдХрд▓्рдкрдиाрд╢рдХ्рддि рд╡िрдХाрд╕
ЁЯЧг рднाрд╖ा рдХा рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рдк्рд░рдпोрдЧ
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯОп рд▓ाрдн
✔ рдз्рдпाрди рдХेंрдж्рд░िрдд рд░рд╣рддा рд╣ै
✔ рд╢рдм्рджाрд╡рд▓ी рд╡िрдХाрд╕
✔ рднाрд╖ा рдЕрд░्рдЬрди рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ
✔ рдиैрддिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рднी рдк्рд░ाрдк्рдд
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯТм 4.5 рд╕ंрд╡ाрдж рд╡िрдзि
(Conversation Method)
ЁЯУЦ рдкрд░िрдЪрдп
рд╕ंрд╡ाрдж рдПрд╡ं рд╡ाрд░्рддाрд▓ाрдк рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рднाрд╖ा рд╕िрдЦाрдиे рдХी рд╡िрдзि рд╕ंрд╡ाрдж рд╡िрдзि рдХрд╣рд▓ाрддी рд╣ै।
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯМЯ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ
ЁЯЧг рдмोрд▓рдиे рдкрд░ рдмрд▓
ЁЯдЭ рд╕рд╣рднाрдЧिрддा рдЖрдзाрд░िрдд
ЁЯТм рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрд╡рди рд╕्рдеिрддिрдпाँ
ЁЯОп рд╕ंрдк्рд░ेрд╖рдг рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХाрд╕
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ
✔ рдк्рд░рд╢्рдиोрдд्рддрд░
✔ рд╕рдоूрд╣ рдЪрд░्рдЪा
✔ рднूрдоिрдХा рдиिрд░्рд╡ाрд╣
✔ рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд्рдХाрд░
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯФН 4.6 рдЖрдЧрдорди рд╡िрдзि
(Inductive Method)
ЁЯУЦ рдкрд░िрдЪрдп
рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдЙрджाрд╣рд░рдгों рд╕े рд╕ाрдоाрди्рдп рдиिрдпрдо рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪрдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдЖрдЧрдорди рд╡िрдзि рдХрд╣рд▓ाрддी рд╣ै।
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
рд╕ूрдд्рд░
рдЙрджाрд╣рд░рдг ➜ рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг ➜ рдиिрдпрдо
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
рдЙрджाрд╣рд░рдг
рд░ाрдо рдЦेрд▓рддा рд╣ै।
рдоोрд╣рди рдЦेрд▓рддा рд╣ै।
рд╕ीрддा рдЦेрд▓рддी рд╣ै।
⬇
рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी рд╕्рд╡рдпं рдиिрдпрдо рдЦोрдЬрддा рд╣ै।
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯМЯ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ
✅ рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी рд╕рдХ्рд░िрдп
✅ рдЦोрдЬ рдЖрдзाрд░िрдд
✅ рд╕्рдеाрдпी рдЕрдзिрдЧрдо
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CTET рддрде्рдп
ЁЯТб "Known to Unknown"
ЁЯТб "Example to Rule"
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯФО 4.7 рдиिрдЧрдорди рд╡िрдзि
(Deductive Method)
ЁЯУЦ рдкрд░िрдЪрдп
рд╕ाрдоाрди्рдп рдиिрдпрдо рд╕े рд╡िрд╢ेрд╖ рдЙрджाрд╣рд░рдгों рдХी рдУрд░ рдмрдв़рдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдиिрдЧрдорди рд╡िрдзि рдХрд╣рд▓ाрддी рд╣ै।
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
рд╕ूрдд्рд░
рдиिрдпрдо ➜ рдЙрджाрд╣рд░рдг
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
рдЙрджाрд╣рд░рдг
рдкрд╣рд▓े рдиिрдпрдо рдмрддाрдпा рдЬाрддा рд╣ै
рдлिрд░ рдЙрджाрд╣рд░рдг рджिрдП рдЬाрддे рд╣ैं।
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯМЯ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ
✅ рд╕рдордп рдХी рдмрдЪрдд
✅ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдХेंрдж्рд░िрдд
✅ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЙрдкрдпोрдЧी
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
рд╕ीрдоाрдПँ
❌ рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी рдиिрд╖्рдХ्рд░िрдп
❌ рд░рдЪрдиाрдд्рдордХрддा рдХрдо
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
⚔ рдЖрдЧрдорди рдПрд╡ं рдиिрдЧрдорди рдоें рдЕंрддрд░
| рдЖрдзाрд░ | рдЖрдЧрдорди | рдиिрдЧрдорди |
|---|---|---|
| рджिрд╢ा | рдЙрджाрд╣рд░рдг → рдиिрдпрдо | рдиिрдпрдо → рдЙрджाрд╣рд░рдг |
| рдк्рд░рдХृрддि | рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी рдХेंрдж्рд░िрдд | рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдХेंрдж्рд░िрдд |
| рдЕрдзिрдЧрдо | рд╕्рдеाрдпी | рдЕрдкेрдХ्рд╖ाрдХृрдд рдХрдо рд╕्рдеाрдпी |
| рд╕ोрдЪ | рдЦोрдЬ рдЖрдзाрд░िрдд | рдк्рд░рд╕्рддुрддीрдХрд░рдг рдЖрдзाрд░िрдд |
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯО▓ 4.8 рдЧрддिрд╡िрдзि рдЖрдзाрд░िрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг
(Activity Based Learning)
ЁЯУЦ рдкрд░िрдЪрдп
рд╕ीрдЦрддे рд╣ुрдП рдХрд░рдиा рддрдеा рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд╕ीрдЦрдиा рдЧрддिрд╡िрдзि рдЖрдзाрд░िрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХा рдоूрд▓ рд╕िрдж्рдзांрдд рд╣ै।
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯМЯ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ
ЁЯОп рдмाрд▓ рдХेंрдж्рд░िрдд
ЁЯдЭ рд╕рд╣рднाрдЧिрддा рдЖрдзाрд░िрдд
ЁЯО▓ рдЧрддिрд╡िрдзि рдк्рд░рдзाрди
ЁЯза рдЕрдиुрднрд╡ рдЖрдзाрд░िрдд
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХे рдЙрджाрд╣рд░рдг
ЁЯОн рднूрдоिрдХा рдиिрд░्рд╡ाрд╣
ЁЯзй рднाрд╖ा рдЦेрд▓
ЁЯУЦ рдХрд╣ाрдиी рдиिрд░्рдоाрдг
ЁЯОи рдкोрд╕्рдЯрд░ рдиिрд░्рдоाрдг
ЁЯТм рд╕рдоूрд╣ рдЪрд░्рдЪा
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
рд▓ाрдн
✔ рд╕ीрдЦрдиा рд░ोрдЪрдХ рдмрдирддा рд╣ै
✔ рд╕рд╣рднाрдЧिрддा рдмрдв़рддी рд╣ै
✔ рд╕्рдеाрдпी рдЕрдзिрдЧрдо
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯза 4.9 рд░рдЪрдиाрд╡ाрджी рдЙрдкाрдЧрдо
(Constructivist Approach)
ЁЯУЦ рдкрд░िрдЪрдп
рд░рдЪрдиाрд╡ाрдж рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЬ्рдЮाрди рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдж्рд╡ाрд░ा рдирд╣ीं рджिрдпा рдЬाрддा рдмрд▓्рдХि рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рд╕्рд╡рдпं рдЙрд╕рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рддा рд╣ै।
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
рдк्рд░рдоुрдЦ рдк्рд░рддिрдкाрджрдХ
ЁЯСиЁЯПл рдЬीрди рдкिрдпाрдЬे
ЁЯСиЁЯПл рд▓ेрд╡ рд╡िрдЧोрдд्рд╕्рдХी
ЁЯСиЁЯПл рдЬेрд░ोрдо рдм्рд░ूрдирд░
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯМЯ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ
✅ рдмाрд▓ рдХेंрдж्рд░िрдд
✅ рдЕрдиुрднрд╡ рдЖрдзाрд░िрдд
✅ рдЬ्рдЮाрди рдиिрд░्рдоाрдг
✅ рд╕рд╣рдпोрдЧाрдд्рдордХ рдЕрдзिрдЧрдо
✅ рд╕рдорд╕्рдпा рд╕рдоाрдзाрди
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдХी рднूрдоिрдХा
ЁЯСиЁЯПл Facilitator
ЁЯСиЁЯПл рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рдХ
ЁЯСиЁЯПл рд╕рд╣ाрдпрдХ
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी рдХी рднूрдоिрдХा
ЁЯза рдЦोрдЬрдХрд░्рддा
ЁЯдЭ рд╕рдХ्рд░िрдп рд╕рд╣рднाрдЧी
ЁЯОп рдЬ्рдЮाрди рдиिрд░्рдоाрддा
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯМН 4.10 рд╕ंрдк्рд░ेрд╖рдгाрдд्рдордХ рдЙрдкाрдЧрдо
(Communicative Approach)
ЁЯУЦ рдкрд░िрдЪрдп
рдЗрд╕ рдЙрдкाрдЧрдо рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рднाрд╖ा рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрд╡рди рдоें рдк्рд░рднाрд╡ी рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдиा рд╣ै।
рднाрд╖ा рд╕ीрдЦрдиे рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рдХेрд╡рд▓ рдиिрдпрдо рд╕ीрдЦрдиा рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рд╕ंрд╡ाрдж рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиा рд╣ै।
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
✨ рдкрд░िрднाрд╖ा
ЁЯСЙ "рднाрд╖ा рдХो рд╕ंрдк्рд░ेрд╖рдг рдХे рд╕ाрдзрди рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕िрдЦाрдиे рд╡ाрд▓ा рдЙрдкाрдЧрдо рд╕ंрдк्рд░ेрд╖рдгाрдд्рдордХ рдЙрдкाрдЧрдо рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै।"
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯМЯ рдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ
ЁЯЧг рд╕ंрдк्рд░ेрд╖рдг рдкрд░ рдмрд▓
ЁЯдЭ рд╕рд╣рднाрдЧिрддा рдЖрдзाрд░िрдд
ЁЯМН рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрд╡рди рд╕्рдеिрддिрдпाँ
ЁЯОп рдЕрд░्рдердкूрд░्рдг рднाрд╖ा рдк्рд░рдпोрдЧ
ЁЯСиЁЯОУ рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी рдХेंрдж्рд░िрдд
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ
✔ рд╕рдоूрд╣ рдЪрд░्рдЪा
✔ рднूрдоिрдХा рдиिрд░्рд╡ाрд╣
✔ рд╕рдорд╕्рдпा рд╕рдоाрдзाрди
✔ рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд्рдХाрд░
✔ рдЬोрдб़ी рдХाрд░्рдп
✔ рднाрд╖ा рдЦेрд▓
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
рд▓ाрдн
✅ рдмोрд▓рдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рд╡िрдХрд╕िрдд
✅ рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдмрдв़рддा рд╣ै
✅ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рднाрд╖ा рдк्рд░рдпोрдЧ
✅ рд╕ंрдк्рд░ेрд╖рдг рджрдХ्рд╖рддा рд╡िрдХрд╕िрдд
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯУК рд╕рднी рд╡िрдзिрдпों рдХा рд╕ाрд░
| рд╡िрдзि | рдоुрдЦ्рдп рдЖрдзाрд░ |
|---|---|
| рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ | рд▓рдХ्рд╖्рдп рднाрд╖ा рдж्рд╡ाрд░ा рд╢िрдХ्рд╖рдг |
| рд╡्рдпाрдХрд░рдг-рдЕрдиुрд╡ाрдж | рдиिрдпрдо рдПрд╡ं рдЕрдиुрд╡ाрдж |
| рдж्рд╡िрднाрд╖िрдХ | рджो рднाрд╖ाрдУं рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ |
| рдХрд╣ाрдиी | рдХрдеा рдЖрдзाрд░िрдд |
| рд╕ंрд╡ाрдж | рд╡ाрд░्рддाрд▓ाрдк рдЖрдзाрд░िрдд |
| рдЖрдЧрдорди | рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╕े рдиिрдпрдо |
| рдиिрдЧрдорди | рдиिрдпрдо рд╕े рдЙрджाрд╣рд░рдг |
| рдЧрддिрд╡िрдзि рдЖрдзाрд░िрдд | рдХрд░рдХे рд╕ीрдЦрдиा |
| рд░рдЪрдиाрд╡ाрджी | рдЬ्рдЮाрди рдиिрд░्рдоाрдг |
| рд╕ंрдк्рд░ेрд╖рдгाрдд्рдордХ | рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕ंрдЪाрд░ |
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯОп CTET • UPTET EXAM BOOSTER
ЁЯФе Direct Method = рдоाрддृрднाрд╖ा рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдирд╣ीं
ЁЯФе Grammar Translation Method = рд╡्рдпाрдХрд░рдг + рдЕрдиुрд╡ाрдж
ЁЯФе Bilingual Method = рджो рднाрд╖ाрдУं рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ
ЁЯФе Inductive Method = Example to Rule
ЁЯФе Deductive Method = Rule to Example
ЁЯФе Constructivism = Learner Constructs Knowledge
ЁЯФе Communicative Approach = Communication First
ЁЯФе Teacher = Facilitator (рд░рдЪрдиाрд╡ाрдж)
ЁЯФе Learning by Doing = Activity Based Learning
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯТб рд╕ुрдкрд░ рдЯ्рд░िрдХ्рд╕
рдЖрдЧрдорди рд╡िрдзि
ЁЯУМ Example ➜ Rule
"рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╕े рдиिрдпрдо"
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
рдиिрдЧрдорди рд╡िрдзि
ЁЯУМ Rule ➜ Example
"рдиिрдпрдо рд╕े рдЙрджाрд╣рд░рдг"
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рд╡िрдзि
ЁЯУМ Direct Language = Direct Learning
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
рд░рдЪрдиाрд╡ाрдж
ЁЯУМ Child Constructs Knowledge
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
⚡ ONE-LINER MEGA REVISION
ЁЯФ╣ рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рд╡िрдзि рдоें рдоाрддृрднाрд╖ा рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдирд╣ीं рд╣ोрддा।
ЁЯФ╣ рд╡्рдпाрдХрд░рдг-рдЕрдиुрд╡ाрдж рд╡िрдзि рд╕рдмрд╕े рдкुрд░ाрдиी рд╡िрдзि рд╣ै।
ЁЯФ╣ рдж्рд╡िрднाрд╖िрдХ рд╡िрдзि рдоें рджो рднाрд╖ाрдУं рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рд╣ोрддा рд╣ै।
ЁЯФ╣ рдХрд╣ाрдиी рд╡िрдзि рдмрдЪ्рдЪों рдХी рд░ुрдЪि рдмрдв़ाрддी рд╣ै।
ЁЯФ╣ рд╕ंрд╡ाрдж рд╡िрдзि рдмोрд▓рдиे рдХे рдХौрд╢рд▓ рдХो рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рддी рд╣ै।
ЁЯФ╣ рдЖрдЧрдорди рд╡िрдзि рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╕े рдиिрдпрдо рдХी рдУрд░ рдЬाрддी рд╣ै।
ЁЯФ╣ рдиिрдЧрдорди рд╡िрдзि рдиिрдпрдо рд╕े рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХी рдУрд░ рдЬाрддी рд╣ै।
ЁЯФ╣ рдЧрддिрд╡िрдзि рдЖрдзाрд░िрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг "Learning by Doing" рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै।
ЁЯФ╣ рд░рдЪрдиाрд╡ाрдж рдоें рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी рдЬ्рдЮाрди рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рддा рд╣ै।
ЁЯФ╣ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рд░рдЪрдиाрд╡ाрдж рдоें Facilitator рд╣ोрддा рд╣ै।
ЁЯФ╣ рд╕ंрдк्рд░ेрд╖рдгाрдд्рдордХ рдЙрдкाрдЧрдо рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рднाрд╖ा рдк्рд░рдпोрдЧ рдкрд░ рдмрд▓ рджेрддा рд╣ै।
ЁЯФ╣ CTET рдоें Direct Method рдФрд░ Constructivism рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ैं।
ЁЯФ╣ Communicative Approach рдЖрдзुрдиिрдХ рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХा рдЖрдзाрд░ рд╣ै।
ЁЯФ╣ рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी рд╕рдХ्рд░िрдп рднाрдЧीрджाрд░ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।
ЁЯФ╣ рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕ंрдк्рд░ेрд╖рдг рдХ्рд╖рдорддा рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиा рд╣ै।
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ЁЯУС рдпूрдиिрдЯ рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖
рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╡िрдзिрдпाँ рдПрд╡ं рдЙрдкाрдЧрдо рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖ा рдХी рд░ीрдв़ рд╣ैं। рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рд╡िрдзि, рд╡्рдпाрдХрд░рдг-рдЕрдиुрд╡ाрдж рд╡िрдзि, рдж्рд╡िрднाрд╖िрдХ рд╡िрдзि, рдХрд╣ाрдиी рд╡िрдзि, рд╕ंрд╡ाрдж рд╡िрдзि, рдЖрдЧрдорди рдПрд╡ं рдиिрдЧрдорди рд╡िрдзिрдпाँ рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХी рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдПрд╡ं рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдкрдж्рдзрддिрдпाँ рд╣ैं। рд╡рд╣ीं рдЧрддिрд╡िрдзि рдЖрдзाрд░िрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг, рд░рдЪрдиाрд╡ाрджी рдЙрдкाрдЧрдо рддрдеा рд╕ंрдк्рд░ेрд╖рдгाрдд्рдордХ рдЙрдкाрдЧрдо рдЖрдзुрдиिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ुрдП рд╣ैं। рд╢िрдХ्рд╖рдХ рднрд░्рддी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдоें рдЗрди рд╡िрдзिрдпों рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ, рд▓ाрдн, рд╕ीрдоाрдПँ рддрдеा рдЙрдирдХे рдмीрдЪ рдХे рдЕंрддрд░ рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоाрдиे рдЬाрддे рд╣ैं।