ЁЯЗоЁЯЗ│ рдЗрдХाрдИ 4 : рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдкрд░िрд╡ेрд╢ ЁЯПЫ️ рдкाрда 3 : рднाрд░рдд рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдк्рд░рддीрдХ

 

рднाрд░рдд рдХी рдЕрдкрдиी рдЕрд▓рдЧ рдкрд╣рдЪाрди рд╣ै। рд╣рдоाрд░े рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдк्рд░рддीрдХ рджेрд╢ рдХी рдПрдХрддा, рдЧौрд░рд╡, рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХो рджрд░्рд╢ाрддे рд╣ैं। JNVST рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдк्рд░рддीрдХों рд╕े рдЬुрдб़े рдк्рд░рд╢्рди рдмрд╣ुрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ैं।


ЁЯЗоЁЯЗ│ 1. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдк्рд░рддीрдХ рдХ्рдпा рд╣ैं?

рд╡े рдЪिрди्рд╣, рд╡рд╕्рддुрдПँ, рдЬीрд╡, рдЧीрдд рдпा рдЕрди्рдп рдкрд╣рдЪाрди рдЬो рдкूрд░े рджेрд╢ рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдХрд░рддे рд╣ैं, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдк्рд░рддीрдХ рдХрд╣рд▓ाрддे рд╣ैं।

рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдк्рд░рддीрдХ рд╣ैं:

  • ЁЯЗоЁЯЗ│ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдз्рд╡рдЬ

  • ЁЯжБ рд░ाрдЬрдХीрдп рдк्рд░рддीрдХ

  • ЁЯО╢ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдЧाрди

  • ЁЯО╡ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЧीрдд

  • ЁЯРЕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрд╢ु

  • ЁЯжЪ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрдХ्рд╖ी

  • ЁЯМ╕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкुрд╖्рдк

  • ЁЯМ│ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡ृрдХ्рд╖

  • ЁЯПЮ️ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдирджी

  • ЁЯРм рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЬрд▓ीрдп рдЬीрд╡

  • ЁЯк╖ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдлрд▓

  • ЁЯУЕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкंрдЪांрдЧ

  • ЁЯТ░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоुрдж्рд░ा — рднाрд░рддीрдп рд░ुрдкрдпा


ЁЯЗоЁЯЗ│ 2. рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдз्рд╡рдЬ

рднाрд░рдд рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдз्рд╡рдЬ рдХो рддिрд░ंрдЧा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।

рдЗрд╕рдоें рддीрди рдХ्рд╖ैрддिрдЬ рдкрдЯ्рдЯिрдпाँ рд╣ोрддी рд╣ैं:

ЁЯЯз рдХेрд╕рд░िрдпा

рд╕ाрд╣рд╕ рдФрд░ рдд्рдпाрдЧ рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

⚪ рд╕рдлेрдж

рд╢ांрддि рдФрд░ рд╕рдд्рдп рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

ЁЯЯй рд╣рд░ा

рд╣рд░िрдпाрд▓ी, рд╕рдоृрдж्рдзि рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕ рд╕े рдЬुрдб़ा рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

рд╕рдлेрдж рдкрдЯ्рдЯी рдХे рдмीрдЪ рдоें рдиीрд▓े рд░ंрдЧ рдХा рдЕрд╢ोрдХ рдЪрдХ्рд░ рд╣ोрддा рд╣ै।

☸️ рдЕрд╢ोрдХ рдЪрдХ्рд░

  • рдЗрд╕рдоें 24 рддीрд▓िрдпाँ рд╣ोрддी рд╣ैं।

  • рдЗрд╕рдХा рд░ंрдЧ рдЧрд╣рд░ा рдиीрд▓ा рд╣ै।

  • рдпрд╣ рд╕ाрд░рдиाрде рдХे рдЕрд╢ोрдХ рд╕्рддंрдн рдХे рд╕िंрд╣ рд╢ीрд░्рд╖ рд╕े рдЬुрдб़े рдзрд░्рдордЪрдХ्рд░ рд╕े рд▓िрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

⭐ JNVST рддрде्рдп:

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдз्рд╡рдЬ → рддिрд░ंрдЧा
рдЕрд╢ोрдХ рдЪрдХ्рд░ → 24 рддीрд▓िрдпाँ


ЁЯжБ 3. рднाрд░рдд рдХा рд░ाрдЬрдХीрдп рдк्рд░рддीрдХ

рднाрд░рдд рдХा рд░ाрдЬрдХीрдп рдк्рд░рддीрдХ рд╕ाрд░рдиाрде рдХे рд╕िंрд╣ рд╕्рддंрдн рд╢ीрд░्рд╖ рд╕े рд▓िрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

рдЗрд╕рдоें рдЪाрд░ рд╕िंрд╣ों рдХी рдЖрдХृрддि рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╕ाрдордиे рд╕े рджेрдЦрдиे рдкрд░ рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рддीрди рд╕िंрд╣ рджिрдЦाрдИ рджेрддे рд╣ैं।

рдЗрд╕рдХे рдиीрдЪे рд╕рдд्рдпрдоेрд╡ рдЬрдпрддे рд▓िрдЦा рд╣ोрддा рд╣ै।

ЁЯУЭ рд╕рдд्рдпрдоेрд╡ рдЬрдпрддे

рдЗрд╕рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै:

“рд╕рдд्рдп рдХी рд╣ी рд╡िрдЬрдп рд╣ोрддी рд╣ै।”

рдпрд╣ рд╡ाрдХ्рдп рдоुрдг्рдбрдХ рдЙрдкрдиिрд╖рдж् рд╕े рд▓िрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

⭐ рдпाрдж рд░рдЦें:

рд░ाрдЬрдХीрдп рдк्рд░рддीрдХ → рд╕ाрд░рдиाрде рдХा рд╕िंрд╣ рд╢ीрд░्рд╖
рдиीрдЪे рд▓िрдЦा → рд╕рдд्рдпрдоेрд╡ рдЬрдпрддे


ЁЯРЕ 4. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрд╢ु — рдмाрдШ

рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрд╢ु рдмाрдШ (Tiger) рд╣ै।

рдмाрдШ:

  • рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рд╡рди्рдп рдЬीрд╡ рд╣ै।

  • рднाрд░рдд рдХे рд╡िрднिрди्рди рд╡рди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдкाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

  • рд╡рди рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рддंрдд्рд░ рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै।

⭐ JNVST рддрде्рдп:

рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрд╢ु → рдмाрдШ


ЁЯжЪ 5. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрдХ्рд╖ी — рдоोрд░

рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрдХ्рд╖ी рднाрд░рддीрдп рдоोрд░ (Indian Peacock) рд╣ै।

рдоोрд░:

  • рд╕ुंрджрд░ рдкрдХ्рд╖ी рд╣ै।

  • рдЗрд╕рдХे рдкंрдЦों рдХा рд░ंрдЧ рдЖрдХрд░्рд╖рдХ рд╣ोрддा рд╣ै।

  • рд╡рд░्рд╖ा рдЛрддु рдоें рдоोрд░ рдХे рдиृрдд्рдп рдХो рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рджेрдЦा рдЬाрддा рд╣ै।

⭐ JNVST рддрде्рдп:

рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрдХ्рд╖ी → рдоोрд░


ЁЯМ╕ 6. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкुрд╖्рдк — рдХрдорд▓

рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкुрд╖्рдк рдХрдорд▓ (Lotus) рд╣ै।

рдХрдорд▓:

  • рдЬрд▓ рдоें рдЙрдЧрддा рд╣ै।

  • рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдоें рдЗрд╕рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ै।

  • рдпрд╣ рд╕ुंрджрд░рддा рдФрд░ рдкрд╡िрдд्рд░рддा рд╕े рдЬोрдб़ा рдЬाрддा рд╣ै।

⭐ рдпाрдж рд░рдЦें:

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкुрд╖्рдк → рдХрдорд▓ ЁЯМ╕


ЁЯМ│ 7. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡ृрдХ्рд╖ — рдмрд░рдЧрдж

рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡ृрдХ्рд╖ рдмрд░рдЧрдж (Banyan Tree) рд╣ै।

рдмрд░рдЧрдж рдХा рдкेрдб़:

  • рдмрд╣ुрдд рдмрдб़ा рдФрд░ рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рдЬीрд╡िрдд рд░рд╣ рд╕рдХрддा рд╣ै।

  • рдЗрд╕рдХी рд╢ाрдЦाрдУं рд╕े рдЬрдЯाрдПँ рдиीрдЪे рдХी рдУрд░ рдЖрддी рд╣ैं।

  • рдпे рдЬрдЯाрдПँ рдЬрдоीрди рдоें рдкрд╣ुँрдЪрдХрд░ рдирдП рддрдиों рдХा рд░ूрдк рд▓े рд╕рдХрддी рд╣ैं।

⭐ JNVST рддрде्рдп:

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡ृрдХ्рд╖ → рдмрд░рдЧрдж


ЁЯен 8. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдлрд▓ — рдЖрдо

рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдлрд▓ рдЖрдо (Mango) рд╣ै।

рдЖрдо рдХो рднाрд░рдд рдоें рдмрд╣ुрдд рдкрд╕ंрдж рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕рдХी рдЕрдиेрдХ рдХिрд╕्рдоें рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ैं।

⭐ рдпाрдж рд░рдЦें:

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдлрд▓ → рдЖрдо


ЁЯМК 9. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдирджी — рдЧंрдЧा

рднाрд░рдд рдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдирджी рдЧंрдЧा рд╣ै।

рдЧंрдЧा:

  • рднाрд░рдд рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдирджिрдпों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै।

  • рдЕрдиेрдХ рд▓ोрдЧों рдХे рдЬीрд╡рди рдФрд░ рдЖрдЬीрд╡िрдХा рд╕े рдЬुрдб़ी рд╣ै।

  • рдЦेрддी рдФрд░ рдЬрд▓ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднाрддी рд╣ै।

  • рдЗрд╕рдХे рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рд▓िрдП рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं।

⭐ JNVST рддрде्рдп:

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдирджी → рдЧंрдЧा


ЁЯРм 10. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЬрд▓ीрдп рдЬीрд╡ — рдЧंрдЧा рдирджी рдбॉрд▓्рдлिрди

рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЬрд▓ीрдп рдЬीрд╡ рдЧंрдЧा рдирджी рдбॉрд▓्рдлिрди рд╣ै।

рдпрд╣ рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдЧंрдЧा-рдм्рд░рд╣्рдордкुрдд्рд░ рдирджी рддंрдд्рд░ рдоें рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै।

рдпрд╣ рдоीрдаे рдкाрдиी рдоें рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬрд▓ीрдп рдЬीрд╡ рд╣ै।

⭐ рдпाрдж рд░рдЦें:

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЬрд▓ीрдп рдЬीрд╡ → рдЧंрдЧा рдирджी рдбॉрд▓्рдлिрди ЁЯРм


ЁЯЧУ️ 11. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкंрдЪांрдЧ

рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкंрдЪांрдЧ (National Calendar) рд╢рдХ рд╕ंрд╡рдд् рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै।

рдЗрд╕े рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкंрдЪांрдЧ рдХे рд░ूрдк рдоें 1957 рдоें рдЕрдкрдиाрдпा рдЧрдпा рдеा।

рдпрд╣ рднाрд░рдд рдоें рд╕рд░рдХाрд░ी рдЙрдж्рджेрд╢्рдпों рдХे рд▓िрдП рдЧ्рд░ेрдЧोрд░िрдпрди рдХैрд▓ेंрдбрд░ рдХे рд╕ाрде рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

⭐ JNVST рддрде्рдп:

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкंрдЪांрдЧ → рд╢рдХ рд╕ंрд╡рдд्


ЁЯО╢ 12. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдЧाрди — рдЬрди рдЧрдг рдорди

рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдЧाрди “рдЬрди рдЧрдг рдорди” рд╣ै।

рдЗрд╕рдХे рд░рдЪрдпिрддा рд░рд╡ींрдж्рд░рдиाрде рдаाрдХुрд░ рд╣ैं।

рдЗрд╕े рднाрд░рдд рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдЧाрди рдХे рд░ूрдк рдоें 24 рдЬрдирд╡рд░ी 1950 рдХो рдЕрдкрдиाрдпा рдЧрдпा।

⭐ рдпाрдж рд░рдЦें:

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдЧाрди → рдЬрди рдЧрдг рдорди
рд░рдЪрдпिрддा → рд░рд╡ींрдж्рд░рдиाрде рдаाрдХुрд░


ЁЯО╡ 13. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЧीрдд — рд╡ंрджे рдоाрддрд░рдо्

рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЧीрдд “рд╡ंрджे рдоाрддрд░рдо्” рд╣ै।

рдЗрд╕рдХे рд░рдЪрдпिрддा рдмंрдХिрдордЪंрдж्рд░ рдЪрдЯ्рдЯोрдкाрдз्рдпाрдп рд╣ैं।

рдпрд╣ рдЙрдирдХे рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдЖрдиंрджрдорда рд╕े рд▓िрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

⭐ рдпाрдж рд░рдЦें:

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЧीрдд → рд╡ंрджे рдоाрддрд░рдо्
рд░рдЪрдпिрддा → рдмंрдХिрдордЪंрдж्рд░ рдЪрдЯ्рдЯोрдкाрдз्рдпाрдп


ЁЯТ░ 14. рднाрд░рдд рдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоुрдж्рд░ा

рднाрд░рдд рдХी рдоुрдж्рд░ा рднाрд░рддीрдп рд░ुрдкрдпा (₹) рд╣ै।

  • рдоुрдж्рд░ा рдХा рдиाрдо — рд░ुрдкрдпा

  • рдоुрдж्рд░ा рдЪिрд╣्рди — ₹

рднाрд░рддीрдп рд░ुрдкрдпे рдХा рдк्рд░рддीрдХ рджेрд╡рдиाрдЧрд░ी ‘рд░’ рдФрд░ рд░ोрдорди ‘R’ рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд рд╣ै।

⭐ JNVST рддрде्рдп:

рднाрд░рдд рдХी рдоुрдж्рд░ा → рднाрд░рддीрдп рд░ुрдкрдпा (₹)


ЁЯПЫ️ 15. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдк्рд░рддीрдХों рдХी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕ूрдЪी

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрд╣рдЪाрди

рдк्рд░рддीрдХ

ЁЯЗоЁЯЗ│ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдз्рд╡рдЬ

рддिрд░ंрдЧा

ЁЯжБ рд░ाрдЬрдХीрдп рдк्рд░рддीрдХ

рд╕ाрд░рдиाрде рдХा рд╕िंрд╣ рд╢ीрд░्рд╖

ЁЯО╢ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдЧाрди

рдЬрди рдЧрдг рдорди

ЁЯО╡ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЧीрдд

рд╡ंрджे рдоाрддрд░рдо्

ЁЯРЕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрд╢ु

рдмाрдШ

ЁЯжЪ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрдХ्рд╖ी

рдоोрд░

ЁЯМ╕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкुрд╖्рдк

рдХрдорд▓

ЁЯМ│ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡ृрдХ्рд╖

рдмрд░рдЧрдж

ЁЯен рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдлрд▓

рдЖрдо

ЁЯМК рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдирджी

рдЧंрдЧा

ЁЯРм рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЬрд▓ीрдп рдЬीрд╡

рдЧंрдЧा рдирджी рдбॉрд▓्рдлिрди

ЁЯЧУ️ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкंрдЪांрдЧ

рд╢рдХ рд╕ंрд╡рдд्

ЁЯТ░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоुрдж्рд░ा

рднाрд░рддीрдп рд░ुрдкрдпा


⭐ JNVST рдХे рд▓िрдП рдЕрддि рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп

  1. ЁЯЗоЁЯЗ│ рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдз्рд╡рдЬ рддिрд░ंрдЧा рд╣ै।

  2. ☸️ рдЕрд╢ोрдХ рдЪрдХ्рд░ рдоें 24 рддीрд▓िрдпाँ рд╣ोрддी рд╣ैं।

  3. ЁЯжБ рднाрд░рдд рдХा рд░ाрдЬрдХीрдп рдк्рд░рддीрдХ рд╕ाрд░рдиाрде рдХे рд╕िंрд╣ рд╕्рддंрдн рд╢ीрд░्рд╖ рд╕े рд▓िрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

  4. рд╕рдд्рдпрдоेрд╡ рдЬрдпрддे рд░ाрдЬрдХीрдп рдк्рд░рддीрдХ рдХे рдиीрдЪे рд▓िрдЦा рд╣ै।

  5. ЁЯРЕ рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрд╢ु рдмाрдШ рд╣ै।

  6. ЁЯжЪ рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрдХ्рд╖ी рдоोрд░ рд╣ै।

  7. ЁЯМ╕ рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкुрд╖्рдк рдХрдорд▓ рд╣ै।

  8. ЁЯМ│ рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡ृрдХ्рд╖ рдмрд░рдЧрдж рд╣ै।

  9. ЁЯен рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдлрд▓ рдЖрдо рд╣ै।

  10. ЁЯМК рднाрд░рдд рдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдирджी рдЧंрдЧा рд╣ै।

  11. ЁЯРм рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЬрд▓ीрдп рдЬीрд╡ рдЧंрдЧा рдирджी рдбॉрд▓्рдлिрди рд╣ै।

  12. ЁЯО╢ рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдЧाрди рдЬрди рдЧрдг рдорди рд╣ै।

  13. рдЬрди рдЧрдг рдорди рдХे рд░рдЪрдпिрддा рд░рд╡ींрдж्рд░рдиाрде рдаाрдХुрд░ рд╣ैं।

  14. ЁЯО╡ рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЧीрдд рд╡ंрджे рдоाрддрд░рдо् рд╣ै।

  15. рд╡ंрджे рдоाрддрд░рдо् рдХे рд░рдЪрдпिрддा рдмंрдХिрдордЪंрдж्рд░ рдЪрдЯ्рдЯोрдкाрдз्рдпाрдп рд╣ैं।

  16. ЁЯЧУ️ рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкंрдЪांрдЧ рд╢рдХ рд╕ंрд╡рдд् рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै।

  17. ЁЯТ░ рднाрд░рдд рдХी рдоुрдж्рд░ा рднाрд░рддीрдп рд░ुрдкрдпा (₹) рд╣ै।

  18. ЁЯЗоЁЯЗ│ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдк्рд░рддीрдХ рджेрд╢ рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдФрд░ рдЧौрд░рд╡ рдХो рджрд░्рд╢ाрддे рд╣ैं।


ЁЯУЭ JNVST рдЕрдн्рдпाрд╕ рдк्рд░рд╢्рди

рдмрд╣ुрд╡िрдХрд▓्рдкीрдп рдк्рд░рд╢्рди

1. рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрд╢ु рдХौрди-рд╕ा рд╣ै?
A. рд╕िंрд╣
B. рд╣ाрдеी
C. рдмाрдШ
D. рд╣िрд░рдг
рдЙрдд्рддрд░ — C. рдмाрдШ

2. рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрдХ्рд╖ी рдХौрди-рд╕ा рд╣ै?
A. рдоोрд░
B. рддोрддा
C. рдХрдмूрддрд░
D. рд╕ाрд░рд╕
рдЙрдд्рддрд░ — A. рдоोрд░

3. рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкुрд╖्рдк рдХौрди-рд╕ा рд╣ै?
A. рдЧुрд▓ाрдм
B. рдХрдорд▓
C. рдЪрдоेрд▓ी
D. рдЧेंрджा
рдЙрдд्рддрд░ — B. рдХрдорд▓

4. рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡ृрдХ्рд╖ рдХौрди-рд╕ा рд╣ै?
A. рдиीрдо
B. рдкीрдкрд▓
C. рдмрд░рдЧрдж
D. рдЖрдо
рдЙрдд्рддрд░ — C. рдмрд░рдЧрдж

5. рднाрд░рдд рдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдирджी рдХौрди-рд╕ी рд╣ै?
A. рдпрдоुрдиा
B. рдирд░्рдорджा
C. рдЧंрдЧा
D. рдЧोрджाрд╡рд░ी
рдЙрдд्рддрд░ — C. рдЧंрдЧा

6. рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдЧाрди рдХौрди-рд╕ा рд╣ै?
A. рд╡ंрджे рдоाрддрд░рдо्
B. рдЬрди рдЧрдг рдорди
C. рд╕ाрд░े рдЬрд╣ाँ рд╕े рдЕрдЪ्рдЫा
D. рдР рдоेрд░े рд╡рддрди рдХे рд▓ोрдЧों
рдЙрдд्рддрд░ — B. рдЬрди рдЧрдг рдорди

7. “рд╡ंрджे рдоाрддрд░рдо्” рдХे рд░рдЪрдпिрддा рдХौрди рд╣ैं?
A. рд░рд╡ींрдж्рд░рдиाрде рдаाрдХुрд░
B. рдк्рд░ेрдордЪंрдж
C. рдмंрдХिрдордЪंрдж्рд░ рдЪрдЯ्рдЯोрдкाрдз्рдпाрдп
D. рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी
рдЙрдд्рддрд░ — C. рдмंрдХिрдордЪंрдж्рд░ рдЪрдЯ्рдЯोрдкाрдз्рдпाрдп

8. рдЕрд╢ोрдХ рдЪрдХ्рд░ рдоें рдХिрддрдиी рддीрд▓िрдпाँ рд╣ैं?
A. 12
B. 18
C. 24
D. 32
рдЙрдд्рддрд░ — C. 24

9. рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЬрд▓ीрдп рдЬीрд╡ рдХौрди-рд╕ा рд╣ै?
A. рдордЧрд░рдордЪ्рдЫ
B. рдЧंрдЧा рдирджी рдбॉрд▓्рдлिрди
C. рдХрдЫुрдЖ
D. рд╡्рд╣ेрд▓
рдЙрдд्рддрд░ — B. рдЧंрдЧा рдирджी рдбॉрд▓्рдлिрди

10. рднाрд░рдд рдХा рд░ाрдЬрдХीрдп рдк्рд░рддीрдХ рдХрд╣ाँ рдХे рд╕िंрд╣ рд╢ीрд░्рд╖ рд╕े рд▓िрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
A. рджिрд▓्рд▓ी
B. рд╕ाрд░рдиाрде
C. рдЬрдпрдкुрд░
D. рдкрдЯрдиा
рдЙрдд्рддрд░ — B. рд╕ाрд░рдиाрде


ЁЯзй рдоिрд▓ाрди рдХीрдЬिрдП

A

B

1. рдмाрдШ

a. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкुрд╖्рдк

2. рдоोрд░

b. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡ृрдХ्рд╖

3. рдХрдорд▓

c. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрд╢ु

4. рдмрд░рдЧрдж

d. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрдХ्рд╖ी

5. рдЧंрдЧा

e. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдирджी

рдЙрдд्рддрд░:
1 → c
2 → d
3 → a
4 → b
5 → e


ЁЯза рд░िрдХ्рдд рд╕्рдеाрди рднрд░िрдП

  1. рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрдХ्рд╖ी ________ рд╣ै।
    рдЙрдд्рддрд░ — рдоोрд░

  2. рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрд╢ु ________ рд╣ै।
    рдЙрдд्рддрд░ — рдмाрдШ

  3. рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкुрд╖्рдк ________ рд╣ै।
    рдЙрдд्рддрд░ — рдХрдорд▓

  4. рднाрд░рдд рдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдирджी ________ рд╣ै।
    рдЙрдд्рддрд░ — рдЧंрдЧा

  5. рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдЧाрди ________ рд╣ै।
    рдЙрдд्рддрд░ — рдЬрди рдЧрдг рдорди

  6. рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЧीрдд ________ рд╣ै।
    рдЙрдд्рддрд░ — рд╡ंрджे рдоाрддрд░рдо्

  7. рдЕрд╢ोрдХ рдЪрдХ्рд░ рдоें ________ рддीрд▓िрдпाँ рд╣ोрддी рд╣ैं।
    рдЙрдд्рддрд░ — 24

  8. рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡ृрдХ्рд╖ ________ рд╣ै।
    рдЙрдд्рддрд░ — рдмрд░рдЧрдж


✔️ рд╕рд╣ी рдпा рдЧрд▓рдд

  1. рдмाрдШ рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрд╢ु рд╣ै। — рд╕рд╣ी

  2. рдХрдорд▓ рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрдХ्рд╖ी рд╣ै। — рдЧрд▓рдд

  3. рдоोрд░ рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрдХ्рд╖ी рд╣ै। — рд╕рд╣ी

  4. рдЧंрдЧा рднाрд░рдд рдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдирджी рд╣ै। — рд╕рд╣ी

  5. рдЕрд╢ोрдХ рдЪрдХ्рд░ рдоें 24 рддीрд▓िрдпाँ рд╣ोрддी рд╣ैं। — рд╕рд╣ी

  6. “рд╡ंрджे рдоाрддрд░рдо्” рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдЧाрди рд╣ै। — рдЧрд▓рдд

  7. “рдЬрди рдЧрдг рдорди” рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдЧाрди рд╣ै। — рд╕рд╣ी


ЁЯФЦ рдд्рд╡рд░िрдд рдкुрдирд░ाрд╡ृрдд्рддि

ЁЯЗоЁЯЗ│ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдз्рд╡рдЬ → рддिрд░ंрдЧा
☸️ рдЕрд╢ोрдХ рдЪрдХ्рд░ → 24 рддीрд▓िрдпाँ
ЁЯжБ рд░ाрдЬрдХीрдп рдк्рд░рддीрдХ → рд╕ाрд░рдиाрде рдХा рд╕िंрд╣ рд╢ीрд░्рд╖
ЁЯРЕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрд╢ु → рдмाрдШ
ЁЯжЪ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрдХ्рд╖ी → рдоोрд░
ЁЯМ╕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкुрд╖्рдк → рдХрдорд▓
ЁЯМ│ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡ृрдХ्рд╖ → рдмрд░рдЧрдж
ЁЯен рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдлрд▓ → рдЖрдо
ЁЯМК рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдирджी → рдЧंрдЧा
ЁЯРм рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЬрд▓ीрдп рдЬीрд╡ → рдЧंрдЧा рдирджी рдбॉрд▓्рдлिрди
ЁЯО╢ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдЧाрди → рдЬрди рдЧрдг рдорди
ЁЯО╡ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЧीрдд → рд╡ंрджे рдоाрддрд░рдо्
ЁЯЧУ️ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкंрдЪांрдЧ → рд╢рдХ рд╕ंрд╡рдд्
ЁЯТ░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоुрдж्рд░ा → рднाрд░рддीрдп рд░ुрдкрдпा

⭐ рдпाрдж рд░рдЦрдиे рдХी рдкंрдХ्рддि

“рддिрд░ंрдЧा рд╣рдоाрд░ी рд╢ाрди, рдмाрдШ-рдоोрд░ рднाрд░рдд рдХी рдкрд╣рдЪाрди; рдХрдорд▓-рдмрд░рдЧрдж рдк्рд░рдХृрддि рдХा рдоाрди, рдЧंрдЧा рд╣рдоाрд░ी рдЬीрд╡рдирдзाрд░ा рдорд╣ाрди।”


Post a Comment